Soms schieten woorden hopeloos tekort. Er zijn van die momenten in het leven waarop verhalen, logica of taal de lading simpelweg niet meer kunnen dekken. Wanneer het leven een onverwachte wending neemt, valt de behoefte om alles uit te leggen weg en ontstaat er ruimte voor iets anders. Dan moet je de materie het woord laten doen.

Tijdens de Kunstroute Leiden op zaterdag 26 en zondag 27 september 2026 is dat precies wat er gebeurt in Beeldhouwatelier Simone van Olst. Vergeet de traditionele, fluisterstille galerie waar je alleen op een eerbiedige afstand mag kijken en voorzichtig op je tenen moet lopen. Dit najaar stap je binnen in een zintuiglijk krachtenveld waarin de elementen de absolute hoofdrol spelen. Het is een expositie waarin vallen en opstaan, ratio en intuïtie op steengoede en ongepolijste wijze met elkaar versmelten.

Er is één fenomeen dat ik telkens weer zie terugkeren in het atelier: de strijd tussen de binnenwereld van de maker en de fysieke realiteit van de driedimensionale ruimte. Beeldhouwen in steen is een unieke discipline omdat het je dwingt om constant te schakelen tussen twee uitersten. Aan de ene kant heb je de intuïtie – dat flitsende, bijna ongrijpbare gevoel in je onderbuik dat je vertelt waar de vorm naartoe moet. Aan de andere kant heb je de meedogenloze wetten van de fysica en de geometrie, die we samenvatten in één essentieel begrip: de rondgang. In deze blog gaan we deze spanning volledig uitpluizen. We onderzoeken de neurologie achter intuïtief maken, de wiskundige noodzaak van de beweging rondom de steen en waarom de 'rondgang' het verschil maakt tussen een aardig object en een monumentaal meesterwerk.

Veel makers die bij mij, Simone van Olst, binnenkomen, zijn bang dat 'techniek' of 'regels' hun creativiteit zullen doden. Ze willen puur vanuit hun gevoel werken, als een soort oerkracht die de steen te lijf gaat. Maar wat Alex Sluimer en ik in een kwart eeuw atelierpraktijk hebben geleerd, is dat intuïtie zonder ruimtelijke controle leidt tot een artistieke doodlopende weg. Je kunt een fantastisch 'gevoel' hebben bij een brok albast uit onze webshop Samstone, maar als je niet begrijpt hoe die intuïtie zich vertaalt naar een object dat van alle 360 graden moet kloppen, dan eindig je met een gefrustreerd proces.​

Met bibberende knieën en een borrelende buik zat ik zondag 28 juni in de auto. Alex zat achter het stuur, en terwijl het Nederlandse landschap onder onze wielen doorgleed en langzaam veranderde in het Belgische, voelde ik een zeldzame, bijna opgewonden spanning in mijn hele lijf. We waren onderweg naar Antwerpen, naar het KMSKA. Voor het eerst zou ik een grote, allesomvattende overzichtstentoonstelling van Antony Gormley gaan zien op het vasteland van Europa. Dat is voor mij niet zomaar een zondags uitje, dat is een ontmoeting met de man wiens visie op kunst en het menselijk lichaam diep in mijn eigen identiteit als beeldhouwer is gekerfd. Eenmaal binnen lieten we de drukte van de stad achter ons, pakten een warme mok koffie en thee en stapten de zalen binnen van de tentoonstelling Geestgrond.

Het monument in mijn eigen huid
Die ruimtelijke en fysieke spanning raakt mij persoonlijk tot in het diepste van mijn wezen. De verbinding die ik met het werk van Gormley voel, is namelijk allesbehalve theoretisch of vrijblijvend, het zit letterlijk in mijn huid verankerd. Op mijn onderarm staat zijn iconische sculptuur Still Standing getatoeëerd. Die inkt zit daar als het tastbare monument van een loodzware, persoonlijke overlevingstocht. Ik leef inmiddels al twintig jaar met de chronische ziekte sarcoïdose. Twintig jaar waarin mijn eigen lichaam regelmatig een vijandelijk strijdtoneel was, waarin vitale energie een kostbaar en schaars goed bleek, en waarin de harde realiteit van pijn en fysieke beperking mijn dagelijkse bedding vormde.

​Wanneer je twintig jaar lang vecht tegen een ziekte die je longen en je gewrichten aanvalt, verandert je relatie met je eigen fysieke omhulsel fundamenteel. Je bent je pijnlijk bewust van de interne ruimte van je lichaam, van de duisternis achter je gesloten ogen en van de grenzen van je eigen massa. En dat is exact de kern van het hele oeuvre van Gormley. Hij laat zich insmeren met gips, ligt minutenlang doodstil in de donkere mal tot het hard is, en gebruikt die afdruk als de basis voor zijn beelden. Hij onderzoekt hoe het voelt om aan de binnenkant van de menselijke vorm te leven.

Toen ik jaren geleden voor het eerst oog in oog stond met Still Standing, voelde ik een schok van pure, rauwe herkenning. Daar stond een ijzeren figuur, gehavend door de elementen, zwaar, maar onwrikbaar rechtop. Ondanks de slijtage, ondanks de interne stormen: nog steeds staande. Dat beeld verwoordde exact mijn eigen weigering om op te geven. Het werd mijn persoonlijke mantra. Het herinnert me er elke dag aan, wanneer ik met mijn voeten in het stof van het atelier sta, dat het lichaam weliswaar breekbaar is, maar dat de menselijke wil een monumentale kracht bezit. Om die figuur nu in die immense, witte Antwerpse zalen te zien staan, bracht een enorme brok in mijn keel. Het herinnerde me eraan dat onze littekens en onze fysieke kwetsbaarheid niet iets zijn wat we moeten verbergen, maar dat ze juist de bron kunnen zijn van onze diepste artistieke noodzaak.

Als kunstenaar helpt deze persoonlijke geschiedenis mij enorm om in mijn eigen werk de absolute diepte op te zoeken. Het behoedt me voor oppervlakkigheid. Als je weet wat het is om te vechten met je eigen materie, met je eigen botten en spieren, dan ga je anders met een brok steen om. Je snapt dat een sculptuur pas echt gaat spreken als er een existentiële spanning in het oppervlak gekerfd staat. Dat is wat ik ook altijd probeer over te dragen in onze lessen: beeldhouwen is geen decoratief trucje. Het is een fysieke denksport waarin je jezelf onherroepelijk tegenkomt, in je goede en je mindere momenten.

Validatie door Sculpture Blocks
Terwijl Alex en ik met onze neus op de vitrines stonden te kijken, deed ik bovendien een ontdekking die me hardop deed lachen van puur plezier. Tussen de complexe studies en de zware materiaalproeven van Gormley lagen ze ineens: Sculpture blocks. Simpele, lichte hardschuim blokken die hij gebruikt om zijn volumes en driedimensionale verhoudingen snel in het klein uit te testen voordat hij ze in loodzwaar gietijzer of massief staal laat gieten.

Om dat specifieke materiaal wordt bij ons in het atelier nog wel eens lacherig gedaan. Mensen doen soms alsof het een minder materiaal is, een soort tweederangs speelgoed dat niet thuishoort in de serieuze beeldhouwkunst. Maar als jullie mijn blogs vaak lezen, dan weten jullie inmiddels wel hoe ontzettend prettig het is om hiermee te werken. Je kunt er waanzinnig gedetailleerd in werken, het respecteert de vormtaal en het is simpelweg fantastisch om heel snel een ruimtelijke schets uit te kunnen werken zonder dat je meteen kilo's steen hoeft weg te hakken. Dat een wereldwijd gevierde kunstenaar als Antony Gormley exact dit materiaal gebruikt om zijn iconische vormen te doorgronden, is de ultieme validatie voor onze lesmethode. Het haalt het elitaire, stijve randje van de kunstgeschiedenis af en brengt het terug naar de absolute essentie: we proberen allemaal gewoon met vallen en opstaan de leegte en de ruimte te begrijpen.

​In mijn atelier hebben we het vaak over wat er is. We praten over die prachtige brok Carrara marmer, over de transparantie van een schijf albast, of over de spierbundels die we in de steen willen vangen. Maar de echte magie? Die ontstaat vaak niet in de steen zelf, maar in de gaten die we erin slaan. Vandaag gaan we het hebben over een van de meest ondergewaardeerde, maar krachtigste instrumenten van de beeldhouwer: de negatieve ruimte.

Ik hoor je al denken: "Simone, ik koop toch geen dure steen om hem vervolgens voor de helft weg te hakken?" Nou, eigenlijk wel. Want zonder leegte is er geen vorm. Zonder de ruimte om het beeld heen, is de steen slechts een dood blok materie. Negatieve ruimte is de lucht die je beeld laat ademen. Het is het onzichtbare frame dat de massa betekenis geeft. In dit essay duiken we diep in de psychologie van de leegte, kijken we hoe de grote moderne meesters de lucht temden, en daag ik je uit om de confrontatie met het niets aan te gaan. En geloof me, dit gaat je werk van 'leuk' naar 'onvergetelijk' tillen.

De wetten van de ruimtelijke transformatie
De spiegelmethode is geen extraatje, maar een fundament van onze methodiek. Tijdens de lessen houden Alex en ik scherp toezicht. Wanneer je twintig minuten op dezelfde vierkante centimeter schuurt, grijpen we in. We vragen je het gereedschap neer te leggen, afstand te nemen en de spiegel te gebruiken. We praten je niet naar de mond en wijzen je direct op saaie vormen of het ontwijken van lastige compositorische beslissingen. Wij dagen je uit om dwars door de barrière van je eigen perceptie heen te breken.

Naast de spiegel gebruiken we andere neurologische technieken om je voorspellende brein te ontregelen, zoals het constant kantelen van de steen op de bok. Zodra je de steen draait, veranderen de zwaartekracht en de schaduwwerking, waardoor de massa zich opnieuw moet verhouden tot de leegte. Dit dwingt je tot nadenken over de innerlijke monumentaliteit van je beeld. Wij geloven dat een klein sculptuurtje evenveel impact kan maken als een monumentaal werk, mits alle anekdotische franjes zijn weggehaald en de pure, gecomprimeerde kern overblijft. De spiegel is hierbij je ultieme instrument om die universele spanning te toetsen.

Dit proces vraagt om een veilige en stabiele basis, want je kunt je waarneming pas loslaten als je fundament onwrikbaar is. Daarom hanteren we een ijzeren discipline wat betreft houding en veiligheid. Beeldhouwen is een fysieke sport waarbij je vanuit je core werkt en niet vanuit je pols. Je moet stevig op je benen staan en gesloten schoenen dragen, zodat je voeten beschermd zijn bij het verplaatsen van zware steen. Pas vanuit een veilige fysieke houding ontwikkel je de mentale flexibiliteit om de confrontatie met de steen en met jezelf aan te gaan.​

Exposities en de Leidse Kunstroute
Dit diepgaande vormonderzoek, waarbij we de ambachtelijke techniek verbinden met neurologische scherpte en filosofische diepgang, is de rode draad door al onze activiteiten. Voordat het nieuwe seizoen start, vieren we eind september een gigantisch artistiek hoogtepunt. Op 26 en 27 september 2026 transformeren we ons hele atelier tot een monumentale salon tijdens de grote expositie van de Leidse Kunstroute. Dit wordt een waanzinnig evenement waarin we onze eigen expertise tonen en een breed publiek kennis laten maken met ons atelier en de sfeer van het werken bij ons.

De Leidse Kunstroute is voor ons het ideale podium om deze verbinding tussen vakmanschap en autonomie te tonen. Het is een prachtig moment om als atelier deel uit te maken van het bruisende culturele klimaat in de stad. Voor bezoekers biedt het de unieke kans om niet alleen naar afgeronde kunstwerken te kijken, maar ook om de sfeer van ons atelier te proeven en in gesprek te gaan met de (ook jonge!) makers. Het is meer dan een expositie; het is een uitwisseling van visies die de basis legt voor de creatieve energie waar we het hele jaar op voortbouwen.

Het nieuwe seizoen: claim je plek aan de bok
Direct na deze expositie, in de eerste week van oktober 2026, gaan de deuren van onze wekelijkse, doorlopende beeldhouwcursussen weer wagenwijd open. Als buiten de najaarsstormen over de Kenauweg jagen en de winterkou zijn intrede doet, creëren we binnen een warme, bruisende en hyper-gefocuste proeftuin. We werken in deze cursussen met onze beproefde, flexibele strippenkaarten. Dat geeft jou als gevorderde maker de ultieme artistieke vrijheid: je bent niet gebonden aan een rigide schoolsysteem, maar je claimt je plek aan de bok wanneer het past binnen het ritme van jouw eigen creatieve proces en je eigen databank aan ideeën.

Ik moet echter heel helder met je zijn: de doorlopende cursus zit op dit moment al bijna helemaal vol. De avonden op de dinsdag en de woensdag puilen traditioneel snel uit en de plekken voor het nieuwe seizoen zijn dit jaar sneller gegaan dan ooit tevoren. Gelukkig hebben we op een aantal specifieke dagdelen nog wat ruimte kunnen creëren voor makers die de diepte in willen. We hebben op dit moment nog een aantal plekken vrij op de middagen op donderdag en vrijdag, en er zijn nog enkele bokken beschikbaar op de zaterdagochtend en de zaterdagmiddag.

Het is ook zo dat de prijzen verhoogd worden per 1 augustus. Wacht dus niet te lang en zorg dat je deze week je strippenkaart voor het seizoen dat in oktober 2026 start nog snel veiligstelt. Als de resterende plekken op de donderdag-, vrijdag- en zaterdagsessies eenmaal vergeven zijn, sluit de poort onherroepelijk en zetten we de wachtlijst erop. We houden de groepen bewust heel klein om de persoonlijke, vakkundige en uitdagende begeleiding van Alex en mij te kunnen garanderen.

​Laat je visuele cortex je niet langer voor de gek houden in je eentje in je schuurtje. Stap het atelier binnen, pak die grote spiegel, zet je beitel op het albast en leer eindelijk kijken naar wat er werkelijk staat.

Nu ben ik ontzettend benieuwd naar jouw ervaringen met deze neurologische sabotage. Heb jij weleens meegemaakt dat de spiegel je een complete schok bezorgde toen je dacht dat je beeld af was? Hoe dwing jij jezelf om uit te zoomen als je merkt dat je verdwaalt in de details van de vierkante centimeter? Laat hieronder een reactie achter onder deze blog, ik wil jouw visie ontzettend graag horen en samen de discussie voortzetten aan de bok!