Blogs

De rijke chaos in je hoofd: Van overal inspiratie naar een krachtig beeld in steen

12/11/2025

Lieve kunstenaars, ideeën-verzamelaars, en iedereen die soms het gevoel heeft dat zijn of haar hoofd overloopt van de indrukken,

Ik ben Simone van Olst, en vandaag wil ik het met jullie hebben over iets wat mij als beeldhouwer – en ik denk vele creatievelingen met mij – dagelijks bezighoudt: inspiratie. Die magische, ongrijpbare vonk die een idee doet ontbranden, die je handen doet jeuken om te gaan maken. Mijn rotsvaste overtuiging is: inspiratie is overal! Het ligt letterlijk voor het oprapen, in de kleinste details van het dagelijks leven, in de grootsheid van de natuur, in de blik van een ander, in de stilte van een herinnering. Ons hoofd, onze innerlijke wereld, is als een enorme, constant groeiende ‘databank’ of ‘schatkist’, boordevol met deze waardevolle fragmenten.

Maar – en dit is een grote MAAR, zeker voor iemand die zichzelf soms liefkozend een ‘warhoofd’ noemt, zoals ik – die overvloed kan ook overweldigend zijn. Hoe zorg je ervoor dat die rijkdom aan indrukken niet omslaat in een creatieve chaos? Hoe voorkom je dat je van het ene idee naar het andere fladdert, zonder ooit echt tot de kern te komen? Hoe giet je die bruisende interne wereld in een heldere, krachtige vorm, zeker in een weerbarstig en definitief materiaal als steen, zonder dat het een chaos in je beeld wordt?

Dit is een zoektocht die ik mijn hele leven als kunstenaar al voer, en waar ik in mijn Beeldhouwatelier Simone van Olst in Leiden, samen met mijn man en collega Alex Sluimer, ook mijn cursisten en masterclass-deelnemers in probeer te begeleiden. Want het is één ding om inspiratie te hebben, maar het is een heel andere kunst om die inspiratie te kanaliseren, te structureren, en om te zetten in een beeld dat écht communiceert wat jij wilt zeggen. In deze blog wil ik mijn persoonlijke aanpak met je delen, een paar praktische handvatten bieden (waaronder mijn geliefde 'chaos boekje'!), en laten zien hoe we in het atelier samen die inspiratievolle reis van idee naar beeld maken. Dit is een blog die me na aan het hart ligt, omdat het de kern raakt van wat het betekent om kunstenaar te zijn en hoe ik anderen hoop te helpen hun unieke stem te vinden.

De onuitputtelijke bron: Waar ik mijn inspiratie vind (en jij ook kunt kijken!)
Voordat we het over structuur gaan hebben, eerst even terug naar die bron: inspiratie. Waar komt het vandaan? Overal, dus! Maar dat klinkt misschien wat vaag. Laat me concreter zijn. Voor mij als beeldhouwer zijn dit belangrijke voedingsbodems:

De natuur in al haar gedaanten. En dan bedoel ik niet alleen het epische landschap of de perfecte bloem. Juist de details! De textuur van boomschors na een regenbui, de grillige lijn van een bliksemschicht, de organische structuur van een doorgesneden kool, de manier waarop licht speelt op het water, de nerven in een gevonden steen, de kracht van een oude, verweerde boomstronk. De natuur is een eindeloze bibliotheek van vormen, texturen, ritmes en groeiprocessen.

De menselijke ervaring. Een vluchtige blik tussen twee mensen, de houding van iemand die wacht op de bus, de rimpels in een doorleefd gezicht, de onbevangenheid van een spelend kind, de kracht van een sporter, de stilte van een afscheid. Emoties, relaties, verhalen – ze zitten verankerd in onze lichamen en onze interacties. Als beeldhouwer is dit een constante bron.
Alledaagse objecten en omgevingen. Soms zit inspiratie in het meest banale. De elegante curve van een oude lepel, de schaduw die een stoelpoot werpt op de vloer, de verweerde verf op een oude deur, de ritmische structuur van een bakstenen muur. Het gaat erom dat je leert kijken met een kunstenaarsoog, dat je de schoonheid of de interessante vorm in het alledaagse ontdekt.
Kunst, cultuur en geschiedenis. Natuurlijk! Museum bezoekjes (zoals mijn recente inspirerende tripjes naar het Kröller-Müller, waar ik al eerder over schreef), kunstboeken (mijn grote liefde!), muziek die me raakt, een gedicht dat een beeld oproept, een dansvoorstelling die beweging op een nieuwe manier laat zien, verhalen uit oude culturen of mythologieën. We staan als kunstenaars op de schouders van reuzen, en hun werk kan ons optillen en nieuwe richtingen wijzen.
Mijn eigen innerlijke wereld. Dromen, herinneringen (zowel fijne als pijnlijke), intuïtieve ingevingen, plotselinge emoties. Soms komen de sterkste beelden van binnenuit, uit die diepe, persoonlijke laag van je eigen ‘databank’.

De sleutel tot het vullen van jouw persoonlijke inspiratie databank is aandacht en nieuwsgierigheid. Kijk om je heen alsof je alles voor het eerst ziet. Stel vragen. Verwonder je. En, heel belangrijk, leg die indrukken op de een of andere manier vast.

De valstrik van te veel: Van inspiratie-explosie naar creatieve verlamming
Die overvloed aan inspiratie is een luxe, maar het heeft ook een keerzijde. Als je hoofd vol zit met duizend-en-één ideeën, beelden en mogelijkheden, kan dat ook leiden tot:

Keuzestress en verlamming. Welk idee is het beste? Waar moet ik beginnen? De angst om het ‘verkeerde’ idee te kiezen, of om een idee niet goed genoeg te kunnen uitwerken, kan ervoor zorgen dat je helemaal niets meer doet.
Fladderen en versnippering. Je begint enthousiast aan het ene idee, maar halverwege dient zich alweer een nieuw, nog spannender idee aan. Resultaat: een atelier vol half afgemaakte projecten en een groeiend gevoel van frustratie.

Chaos in het beeld. Als je te veel ideeën, te veel elementen, te veel emoties in één beeld probeert te proppen, wordt het vaak een onduidelijke, overvolle bedoening. Het beeld verliest zijn kracht en zijn focus. De kijker weet niet meer waar hij moet kijken of wat je wilt zeggen.
De angst voor de steen. Zeker bij steenbeeldhouwen, waar elke slag definitief is en het materiaal kostbaar, kan een overvloed aan ongestructureerde ideeën leiden tot een enorme aarzeling om te beginnen. De angst om die prachtige, ruwe steen te ‘verpesten’ met een ondoordacht plan is reëel.

Het is dus essentieel om een manier te vinden om die rijke, bruisende chaos in je hoofd te ordenen, te filteren en te kanaliseren, zodat het een bron van kracht wordt in plaats van een bron van stress.

Mijn methode: Structuur als vriend van creativiteit (Ja, zelfs voor een warhoofd als ik!)
Door de jaren heen heb ik, deels uit noodzaak (want ook mijn hoofd kan een gezellige chaos zijn!), een aantal manieren ontwikkeld om grip te krijgen op die stroom van inspiratie en het te vertalen naar concrete beelden in steen. Deze methodes deel ik ook graag met mijn cursisten.

Het "Chaos Schriftje" – Jouw creatieve speeltuin (uit mijn Masterclass ''Schets naar Beeld")
Dit is misschien wel mijn meest geliefde en meest praktische tool. Het "Chaos Boekje" is precies wat de naam zegt: een boekje (of een map, een digitale file, wat voor jou werkt) waarin je alle creatieve invallen, hoe klein, vaag of gek ook, zonder enig oordeel of censuur noteert.

Wat gaat erin? Alles! Woorden, zinnen, flarden van gesprekken, dromen, snelle krabbels en schetsjes, foto's die je maakt met je telefoon, uitgeknipte plaatjes uit tijdschriften, citaten, kleurstaaltjes, ideeën voor titels, observaties van texturen, lichtinvallen… Het is jouw persoonlijke, ongefilterde brainstorm- en verzamelplek.
Waarom werkt het?
- Hoofd leegmaken. Door dingen op te schrijven of te plakken, haal je ze uit je hoofd en geef je ze een plek. Dat creëert rust en ruimte voor nieuwe ideeën.
- Ideeën vangen. Inspiratie is vaak vluchtig. Het chaos boekje helpt je om die kostbare vonkjes te vangen voordat ze weer verdwijnen.
- Geen oordeel. Het belangrijkste is dat er in het chaos boekje géén plek is voor je innerlijke criticus. Alles mag, niets is gek of slecht. Het is een veilige speeltuin voor je creativiteit.
- Patronen ontdekken. Als je je chaos boekje regelmatig doorbladert (en dat is een essentieel onderdeel!), zul je na verloop van tijd patronen gaan zien. Terugkerende thema’s, vormen waar je steeds weer op terugkomt, kleuren die je aanspreken. Dit is goud waard!

Van chaos naar cluster: Thema's en rode draden vinden
Dat regelmatige bladeren in je chaos boekje is cruciaal. Het is niet alleen een opslagplaats, maar ook een instrument voor reflectie.

Zoek verbindingen. Leg verschillende pagina’s naast elkaar. Zie je verbanden? Zijn er ideeën die elkaar versterken of die samen een groter verhaal vormen?
Identificeer kernthema’s. Welke onderwerpen, vormen of gevoelens komen steeds weer terug? Dit zijn waarschijnlijk de dingen die jou op dit moment écht bezighouden, jouw authentieke fascinaties. Dit helpt om de ruis te filteren en de kern van je artistieke interesse te vinden.

De kracht van keuze en focus: Niet alles hoeft nu
Zodra je een paar kernthema’s of veelbelovende ideeën hebt geïdentificeerd, komt het lastige maar o zo belangrijke moment van kiezen. Je kunt niet alles tegelijk doen, zeker niet in een traag en arbeidsintensief materiaal als steen.

Welk idee resoneert het meest? Welk idee geeft je op dit moment de meeste energie, de meeste ‘goesting’ om aan de slag te gaan? Vertrouw op dat gevoel.
Focus op eén project (of een kleine serie). Probeer je aandacht en energie te richten op één project tegelijk, of op een kleine, samenhangende serie. Dit helpt om diepgang te bereiken en om daadwerkelijk iets af te maken.
"Parkeer" andere ideeën. De ideeën die je nu niet kiest, zijn niet verloren! Ze blijven veilig bewaard in je chaos boekje voor een later moment. Dat geeft rust.

Vormstudies en maquettes: Het idee testen en tastbaar maken
Voordat je direct in een kostbaar stuk steen begint, is het ontzettend waardevol om je gekozen idee eerst in drie dimensies te verkennen met kneedbaardere en goedkopere materialen.

Schetsen in 3D. Maak snelle studies in klei, was, gips, of zelfs in piepschuim of karton. Hoe ziet je idee eruit vanuit verschillende hoeken? Hoe verhouden de volumes zich tot elkaar? Werkt de compositie?
Problemen oplossen op kleine schaal. In deze fase kun je makkelijk aanpassingen maken, dingen uitproberen, en eventuele problemen in de vorm of constructie signaleren en oplossen, voordat je de onomkeerbare stap naar steen zet.
De brug naar steen. Een goede maquette dient als een concrete gids voor het werk in steen. Het helpt je om de hoofdlijnen en volumes te bepalen en geeft je meer vertrouwen bij het hakken.

Het plan als richtingaanwijzer (niet als dwarsbuis!)
Zeker voor steenbeeldhouwen is een zekere mate van planning essentieel. Een globaal plan – welke steen ga je gebruiken, wat zijn de geschatte afmetingen, wat zijn de belangrijkste massa’s die je wilt laten staan of weghalen? – geeft richting en voorkomt dat je stuurloos gaat hakken.

Flexibiliteit blijft nodig. Dit plan is geen wet van Meden en Perzen! De steen zelf heeft ook een stem. Tijdens het hakken kun je prachtige aders, kleurveranderingen of onverwachte structuren tegenkomen die je op nieuwe ideeën brengen. Sta open voor die dialoog met het materiaal en durf je plan aan te passen als dat nodig is. Structuur en spontaniteit kunnen prima samengaan.

Hoe ik deze aanpak overbreng in mijn atelier, lezingen en masterclasses
Deze manier van werken – van het omarmen van de overal aanwezige inspiratie tot het structureren ervan naar een concreet beeld in steen – is de rode draad in al mijn activiteiten in Beeldhouwatelier Simone van Olst.

Doorlopende cursussen. Hier is veel ruimte voor individuele begeleiding. Ik help cursisten om hun eigen chaos boekje te starten en te gebruiken, om hun persoonlijke thema’s te ontdekken, en om hun ideeën te vertalen naar vormstudies en uiteindelijk naar steen. We praten veel over wat ons inspireert, we kijken samen naar kunst, en we leren van elkaars processen. De sfeer is open en ondersteunend, zodat iedereen zijn eigen creatieve pad durft te verkennen.
Lezingen. In mijn lezingen deel ik vaak mijn eigen inspiratiebronnen – kunstenaars, boeken, natuurfenomenen – en laat ik zien hoe je met een 'beeldhouwers oog' naar de wereld kunt kijken. Ik geef praktische tips om je eigen ‘interne databank’ te vullen en te activeren. Het doel is om je aan te moedigen om overal om je heen de kiemen voor nieuwe sculpturen te zien.

Masterclass "Schets naar Beeld". Deze tweedaagse masterclass is specifiek gericht op het proces van ideeontwikkeling. Het "chaos boekje" speelt hierin een centrale rol. We doen oefeningen om de creatieve stroom op gang te brengen, om thema’s te destilleren, en om ideeën te vertalen naar sterke driedimensionale concepten en maquettes, als voorbereiding op het werk in steen.
De waardevolle inbreng van Alex Sluimer. Mijn man & collega Alex, met zijn analytische geest en zijn expertise in geometrie en structuur, speelt hierin ook een belangrijke rol. Waar ik cursisten help om de inspiratie aan te boren en de eerste, vaak intuïtieve, vormen te vinden, kan Alex vervolgens helpen om die ideeën technisch te verfijnen, structureel te onderbouwen, en om te zetten in een maakbaar plan, zeker als het gaat om complexere of geometrisch georiënteerde werken in steen. Zijn input is vaak cruciaal om een ‘wild’ idee daadwerkelijk realiseerbaar te maken.

Waarom deze aanpak werkt: Mijn toegevoegde waarde als docent
Ik geloof dat mijn kracht als docent ligt in een aantal dingen:

Herkenning en erkenning. Ik snap de ‘creatieve chaos’ en de worsteling die daarmee gepaard kan gaan, omdat ik het zelf ook ervaar. Ik bied een luisterend oor en een oordeelvrije ruimte.
Balans tussen vrijheid en structuur. Ik reik je praktische tools en methodes aan, zoals het chaos boekje, maar ik zal je nooit een rigide systeem opleggen. Het gaat erom dat jij de structuur vindt die voor jou werkt en die jouw unieke creativiteit ondersteunt, niet beknot.
Focus op jouw persoonlijke "databank". Mijn doel is niet om je te leren ‘mijn’ beelden te maken, maar om je te helpen de schatten in jouw eigen innerlijke wereld te ontdekken en die een unieke vorm te geven in steen.
Een nuchtere, praktische vertaling. Ik probeer het soms wat ongrijpbare creatieve proces te vertalen naar concrete, "down-to-earth" stappen en inzichten, zonder de magie ervan te verliezen.

De synergie met Alex. De combinatie van mijn meer intuïtieve, organische benadering en Alex’ analytische, structurele expertise biedt een breed spectrum aan begeleiding, waaruit je kunt putten wat je nodig hebt.
Een veilige haven. Het allerbelangrijkste is misschien wel de sfeer in het atelier: een veilige, ondersteunende en inspirerende omgeving waar je mag experimenteren, mag ‘falen’ (want dat zijn gewoon de meest waanzinnige leermomenten!), en waar je wordt aangemoedigd om je eigen, authentieke pad als beeldhouwer te volgen.

Jouw creatieve reis: Van inspiratie-overvloed naar betekenisvol beeld in steen
Lieve lezer, ik hoop dat deze blog je heeft aangemoedigd om de overvloed aan inspiratie om je heen niet als een last te zien, maar als een ongelooflijke rijkdom. Jouw hoofd, jouw leven, zit vol met unieke "data" die wachten om ontdekt en vormgegeven te worden. Ja, het kan soms een chaos lijken, maar met een paar simpele tools en een beetje structuur kun je leren om die chaos te omarmen, te ordenen, en te transformeren in krachtige, persoonlijke en betekenisvolle beelden in steen.

Het "chaos boekje" is zo'n tool, maar er zijn er vele. Het belangrijkste is dat je een manier vindt die voor jou werkt, die je helpt om je ideeën te vangen, te koesteren, en ze stap voor stap te laten groeien tot iets tastbaars. Onthoud: "Iedereen kan beeldhouwen" betekent ook "iedereen heeft een unieke bron van inspiratie en het vermogen om die vorm te geven."

Wat zijn jouw ervaringen? Een oproep tot interactie!
En nu ben ik heel benieuwd naar jou! Hoe ga jij om met de stroom van inspiratie? Heb jij een eigen "chaos boekje" of een vergelijkbare methode om je ideeën te vangen en te ordenen? Wat zijn jouw grootste uitdagingen als het gaat om het vertalen van inspiratie naar een concreet kunstwerk? Of heb je misschien een gouden tip die je wilt delen met andere lezers? Laat het me weten in de reacties hieronder! Ik vind het geweldig om van jullie te horen en van elkaar te leren. Jullie reacties maken deze blog nog levendiger en waardevoller voor iedereen.

En als je voelt dat je wel wat hulp kunt gebruiken bij jouw eigen creatieve reis, als je wilt leren hoe je jouw unieke inspiratie kunt omzetten in prachtige steensculpturen, dan nodig ik je van harte uit in mijn atelier in Leiden. Of het nu in een doorlopende cursus is, een specifieke masterclass zoals "Schets naar Beeld", of een inspirerende lezing – samen gaan we op zoek naar de kunstenaar in jou en de beelden die wachten om uit de steen (en uit jouw hoofd!) bevrijd te worden.

Met een hoofd vol inspiratie en een hart vol steen,

Simone van Olst
Beeldhouwatelier Simone van Olst, Leiden

0 Opmerkingen

De eerste vonk: Waarom elk idee een toevluchtsoord verdient en waarom een 'chaos schriftje' je hier bij helpt

16/10/2025

0 Opmerkingen

Ik wil je iets vragen. Ken je dat gevoel? Je bent aan het koken en ziet in de wolk stoom boven de pan een vorm die perfect past bij je volgende beeldhouwwerk. Of je leest een zin in de krant en die ontsteekt een vuurwerk aan gedachten. Je loopt door de stad en de schaduw van een gebouw triggert een onverwacht concept. Voor een vluchtig moment is daar die vonk, die ingeving, dat geniale idee. Je voelt de opwinding, de energie. En dan... dan is het weg. Opgelost in de chaos van je dag. Je probeert het vast te houden, in je geheugen te prenten, maar het glipt weg als water door je vingers.

Als maker is er niets zo frustrerend als een vonk die niet wordt gevat. Ik ken dit gevoel maar al te goed, want mijn hoofd is een non-stop denkfabriek. Het is een bruisend circus van ideeën die elkaar razendsnel opvolgen. En ik heb geleerd dat een vonk die niet onmiddellijk een toevluchtsoord krijgt, simpelweg dooft. Dit blog gaat over de cruciale eerste stap in het creatieve proces: het creëren van een veilig thuis voor elke creatieve ingeving. Het gaat over het bevrijden van je geest, zodat die zich kan richten op wat hij het beste kan: creëren en verbinden.

De ‘lekkende emmer’ in je hoofd: Het kernprobleem
We zijn allemaal opgevoed met het idee dat we onze dingen moeten onthouden. Van school tot op de werkvloer, het geheugen wordt geprezen als de ultieme opslagplaats. Maar de waarheid is, zoals ik in mijn eigen passie voor boeken over psychologie en creativiteit heb geleerd, dat het menselijk brein een denkfabriek is, geen opslagruimte. Ons werkgeheugen, dat deel van je brein dat actief informatie vasthoudt en verwerkt, is vergelijkbaar met een emmer. Een emmer met een paar lekken. Je kunt er van alles in gieten – een geniale ingeving, een boodschappenlijstje, een afspraak – maar als je het niet gebruikt of verankert, sijpelt het weg.

Het voortdurend proberen te onthouden van die duizend en één ideeën die op een dag voorbijkomen, kost je een enorme hoeveelheid mentale energie. Dit fenomeen wordt in de psychologie ook wel cognitieve belasting genoemd. Je mentale processor raakt overbelast. Je brein is dan niet bezig met de vonk verder te laten ontvlammen en er iets mee te doen, maar met het vasthouden van de vonk zelf. En die constante spanning – die angst om iets te vergeten – is een van de grootste vijanden van de creativiteit. Het leidt tot mentale vermoeidheid en verlamming. Je voelt de opwinding van je creatieve impuls, maar je kunt hem niet omzetten in actie, omdat je mentale energie volledig wordt opgeslokt door de taak om die impuls überhaupt te onthouden.

De wetenschap spreekt: Bevrijd je geest van de last van het onthouden
Dit is geen zweverige filosofie; het is wetenschap. Ik ben enorm geïnspireerd door de vele boeken die ik verslind over de psychologie van creativiteit, en de theorieën die ik daaruit haal, pas ik al meer dan twee decennia toe in mijn lessen als beeldhouwdocent. Ik ben gefascineerd door het baanbrekende onderzoek van psychologen zoals Roy F. Baumeister, die het concept van 'ego depletion' en de impact van mentale inspanning op onze wilskracht bestudeerde. In zijn onderzoek toonde hij aan dat wilskracht en mentale energie, net als een spier, uitgeput kunnen raken. De constante mentale activiteit van het vasthouden van ideeën en taken in je hoofd put je uit, waardoor je minder energie en wilskracht overhoudt voor de échte creatieve taak: het creëren zelf.

Een van de meest effectieve remedies tegen deze uitputting is de 'brain dump' – het systematisch en volledig leegmaken van je hoofd. Dit is de psychologische bevrijding die je ervaart wanneer je alle gedachten, taken en ideeën die door je hoofd spoken, overbrengt naar een extern, betrouwbaar systeem. Het moment dat een idee is 'gevat', ervaart je brein een gevoel van opluchting. De mentale last wordt opgeheven, en je werkgeheugen wordt vrijgemaakt voor wat het het beste kan: denken, verbinden en creëren.

Door een idee op te schrijven, of op te slaan, vertel je je brein: "Oké, ik heb het. Je hoeft dit niet langer vast te houden. Je kunt nu verder met de volgende taak." Deze simpele handeling transformeert een vluchtige gedachte in een concrete, tastbare eenheid van informatie, klaar om later bewerkt te worden. Dit is het verschil tussen een idee dat je probeert te onthouden en een idee waar je voor zorgt.

Jouw anker in de chaos: De kracht van het 'chaos schriftje'
Voor mij is dit externe, betrouwbare systeem een fysiek 'chaos schriftje'. Een klein notitieboekje, altijd binnen handbereik. In tegenstelling tot digitale apps, heeft het geen batterij, geen notificaties, geen inlogtijd. Het is direct. Het is intuïtief. Het is een verlengstuk van je hand.

Dit schriftje is niet bedoeld om georganiseerd te zijn in de traditionele zin. De pagina's zijn een mix van schetsen, krabbels, inspirerende citaten, telefoonnummers van leveranciers, een gedicht dat je raakte, en een snelle notitie over een technische tip die Alex je in de les gaf. De chaos weerspiegelt de dynamiek van je denkproces. Het is een toevluchtsoord voor elke vorm van informatie die resoneert met je ziel, zonder dat je direct hoeft te bepalen of het een 'Project' of een 'Bron' is. Die categorisatie komt later, in een volgend stadium. Het gaat nu puur om het vangen.

En hier is de diepe kracht van dit fysieke proces: door je bevindingen niet digitaal op te slaan, maar in je eigen woorden op te schrijven of te tekenen, vormt het idee zich naar jou. Het krijgt jouw handschrift, jouw visuele taal, jouw persoonlijke draai. Je maakt het je direct eigen. Het wordt niet opgeslagen als een kopie van het origineel – het citaat, het interview of de podcast – maar als een organische notitie die al deels verwerkt en gerecycleerd is in jouw brein. Het is een creatieve daad op zich, en het zorgt ervoor dat de kennis echt van jou wordt, in een werkbaar format waar jij persoonlijk wat aan hebt. Dit is de eerste, cruciale stap in het transformeren van passieve informatie naar actieve, bruikbare kennis.

Dit schriftje is mijn anker. Het is een veilige, fysieke plek waar ik al mijn creatieve vonken parkeer. Ik vertrouw erop dat alles wat ik opschrijf, op de een of andere manier waardevol is. En die wetenschap geeft een immense rust. Het leert je dat het proces van ideeën verzamelen een liefdevolle, continue daad is. Over deze mindset en het gebruik van mijn heilige schriftje, geef ik een Masterclass: Het 'chaos schriftje' methode. Hierin vertel ik uitgebreid waarom dit wondermiddel mij redt op drukke, maar ook slome dagen, en waarom jij absoluut ook een 'chaos schriftje' moet hebben en hoe je deze het beste gebruikt. Maar voor nu kun je ook deze blog verder lezen voor een beknopte samenvatting.

Mijn superkracht en mijn anker: Een persoonlijk verhaal over ADHD
Voor mij is dit niet zomaar een methode; het is een essentieel onderdeel van mijn creatieve en persoonlijke welzijn. Ik heb ADHD, en voor mij is mijn brein een constant vuurwerk aan gedachten. Dit is een ongelooflijke kracht: ik leg razendsnel verbanden, denk out-of-the-box en mijn inspiratie kent geen grenzen. Maar het kan ook voelen als een storm waarin ik me soms dreig te verliezen. Mijn gedachten springen van het ene op het andere, en briljante ingevingen kunnen fragmenteren en verdwijnen voordat ik ze goed en wel heb kunnen pakken.

Het 'chaos schriftje' is het perfecte middel om met deze dynamiek om te gaan. Het vecht niet tegen mijn impulsiviteit, het omarmt die. De behoefte om direct vast te leggen wat er in me opkomt, is een van de kenmerken van mijn brein, en het schriftje is de directe uitlaatklep. Het bypasses de executieve functies die soms een hoge drempel vormen voor het starten van een taak. Ik hoef geen app te openen, geen categorie te kiezen; ik pak mijn schriftje en krabbel het op. Het is een onmiddellijke reactie op een interne behoefte. Het is mijn anker in de storm van mijn gedachten. Het geeft me een gevoel van controle over de chaos, en transformeert de angst om iets te vergeten in de opwinding van het vangen. Het is de tool die me in staat stelt mijn superkracht te benutten zonder dat de keerzijde ervan me overweldigt.

De eerste stap: Van kijken naar vangen
Dus, hoe begin je? De eerste stap is simpel: begin met vangen.

Koop een notitieboekje. Kies een schriftje dat je mooi vindt, dat bij je past. Een die je graag overal mee naartoe neemt.
Draag het altijd bij je. Je weet nooit wanneer de vonk toeslaat. Stop het in je tas, je zak, naast je bed.
Vang alles. Schrijf alles op wat je hoofd passeert en wat resoneert met je. Niet alleen ideeën voor beelden, maar ook:
- Een zin uit een boek of podcast.
- Een observatie over een textuur of een kleur.
- Een snelle schets van een vorm.
- Een technisch inzicht dat Alex je deelde in de les.
- Een emotie die je voelt.
- Een quote die je inspireert.

4. Wees niet netjes. Deel van de magie is dat het niet perfect hoeft te zijn. Het is niet voor de buitenwereld; het is voor jou. Schrijf het op zoals het komt, in de chaos die het is.Deze eerste stap, dit fundament van het vangen, is de meest cruciale van allemaal. Het is de stap waarin je je bevrijdt van de last van het onthouden en je je geest ruimte geeft om te ademen, te denken, en verbindingen te leggen.

De waarde die je direct voelt: Meer dan alleen notities
Door consistent je 'chaos schriftje' te vullen, zul je direct de waarde voelen. Je zult een nieuw gevoel van opwinding ervaren over de informatie die overal om je heen stroomt. Je zult meer aandacht besteden aan de boeken die je leest, de gesprekken die je voert, de wandeling door je eigen buurt, en de exposities die je bezoekt. Nu weet je dat ieder interessant idee dat je tegenkomt op een fijne manier kan worden opgeslagen en in een later stadium kan worden gebruikt. Je hoeft ze niet langer te onthouden, of te hopen dat je ze onthoudt. Je zorgt ervoor dat het gebeurt.

Het 'chaos schriftje' is een onmisbare opslagplek voor alle kennis en informatie die je bij de hand wilt hebben wanneer je gaat zitten om je ergens op te richten. Het is een creatieve omgeving die je op ieder moment en op iedere plek kunt betreden, wanneer het tijd is om iets te laten gebeuren. Het is de plek waar je die vonken verzamelt, zodat ze later in een volgend stadium kunnen uitgroeien tot een groot, vlammend vuur van creatie.

De eerste stap is het zetten van de eerste beitel in de steen. In de wereld van ideeën is die eerste stap het opschrijven van de eerste gedachte. Het is een daad van vertrouwen, een belofte aan jezelf om die kostbare vonken van inspiratie te koesteren.

Klaar om jouw creatieve flow te transformeren?
De reis van een creatief idee begint met die ene vonk. En de beste plek om die vonk te vangen, is met je eigen handen - in de rust en de ruimte van ons atelier. In onze proefles begeleiden we je niet alleen bij de eerste slag in de steen, maar geven we je ook de tools en mindset om je creativiteit echt te laten stromen.

Is deze samenvatting je in de smaak gevallen en wil je je verder verdiepen in die creatieve energie, en leren hoe je ideeën systematisch kunt vangen en ordenen? Ontdek dan de Masterclass: 'chaos schriftje' methode – een inspirerende training waarin je leert om jouw hoofd leeg te maken en je ideeënstroom te organiseren zonder je spontaniteit te verliezen.

Boek vandaag nog jouw proefles of start met de Masterclass: 'chaos schriftje' methode, en ervaar hoe structuur en vrijheid samenkomen in jouw creatieve proces.

0 Opmerkingen

De grootste leugen over creativiteit

1/7/2025

0 Opmerkingen

Waarom je denkt dat je 'niet genoeg' bent

Adem eens diep in. En stel jezelf dan deze vraag: "Ben ik creatief genoeg?" Ik wed dat bij velen van jullie een klein, knagend stemmetje opduikt. Een stemmetje dat zegt: "Nee, niet echt. Ik kan niet tekenen. Ik kan niet schilderen. Ik ben geen kunstenaar. Ik heb geen originele ideeën." Die stem is hardnekkig, en hij fluistert al sinds onze kindertijd in ons oor. Hij is gevoed door maatschappelijke verwachtingen, door de prestatiedruk die op ons ligt, en misschien wel het meest verraderlijke: door de manier waarop we geleerd hebben om met informatie om te gaan.

Overal om ons heen wordt productiviteit op een voetstuk geplaatst. Elk moment moet 'nuttig' zijn, elk idee 'origineel', elke actie 'efficiënt'. We leven in een wereld die zo geobsedeerd is geraakt door het kwantificeren van alles, dat we vergeten zijn hoe we moeten voelen, spelen en dwalen. En in die jacht op perfectie en prestatie, hebben we een van onze meest fundamentele menselijke eigenschappen – onze creativiteit – in een keurslijf gedwongen. We denken dat creativiteit iets is dat je wel of niet hebt, een talent dat sommigen van nature bezitten en anderen niet. Een soort aangeboren 'gave'. En als je die niet hebt, nou, jammer dan.

Maar wat als ik je vertel dat dit een van de grootste leugens is die ons is verteld? Wat als ik je uitdaag om dit diepgewortelde geloof los te laten en te zien dat je, net als iedereen, barst van de creativiteit? Het enige wat je nodig hebt, is een andere lens om door te kijken. Een lens die de wereld opent naar overvloed en waardering, zonder dat ik zweverig wil klinken. Dit is geen spirituele openbaring, maar een basale, psychologisch onderbouwde keuze in het creëren van onze eigen ervaringen met kunst, met beeldhouwen, en met het leven zelf.

Het stille gevang van je hoofd: Waarom je brein zucht onder druk

Laten we eens eerlijk zijn over de druk die op onze hersenen ligt. Sinds de digitale revolutie is de informatiestroom exponentieel toegenomen. E-mails, WhatsAppjes, social media, nieuwsalerts – onze aandacht wordt voortdurend versnipperd. En met die constante stroom komt de onbewuste druk om alles te onthouden, alles te verwerken, alles te beantwoorden. Ons brein is in een soort mentale drukpan veranderd, voortdurend onder hoogspanning.
Dit heeft diepe psychologische gevolgen. De psycholoog George A. Miller introduceerde al in 1956 het concept van 'The Magical Number Seven, Plus or Minus Two', wat suggereerde dat ons kortetermijngeheugen beperkt is in de hoeveelheid informatie die het tegelijkertijd kan vasthouden. Moderne neurowetenschappen nuanceren dit, maar de kern blijft: ons brein is geen onbeperkte opslagruimte. De constante poging om alles te onthouden leidt tot mentale vermoeidheid, stress, en een fenomeen dat we 'cognitieve overbelasting' noemen.

Wanneer ons brein continu overspoeld wordt en de focus moet houden op 'onthouden' en 'presteren', gebeurt er iets cruciaals. Zoals we in de vorige blog al aanstipperden, schakelt ons brein voornamelijk naar het 'Systeem 2'-denken van Kahneman: bewust, rationeel, probleemoplossend. Dit is fantastisch voor het afhandelen van taken, maar het verstikt de processen die nodig zijn voor diepe creativiteit. Creativiteit floreert juist wanneer we de teugels vieren, wanneer het 'Default Mode Network' (DMN) actief kan zijn – die netwerken die geassocieerd worden met dagdromen, zelfreflectie en het leggen van onverwachte verbanden. De neuroloog Oliver Sacks beschreef in zijn boeken vaak hoe de menselijke geest, wanneer bevrijd van strikte taken, in staat is tot de meest verbazingwekkende sprongen. Maar als die ruimte er niet is, als de druk constant is, dan blijft het DMN in de sluimerstand en blijft onze creativiteit op slot.

De angst om iets te vergeten is een stille moordenaar van creativiteit. Het leidt tot mentale kramp, tot een brein dat zich vastklampt aan informatie in plaats van het te laten stromen. En in die kramp zit het idee verstopt dat je niet creatief genoeg bent. Want hoe kun je vrijuit associëren, nieuwe ideeën vormen, als je bang bent dat je die ene briljante ingeving kwijtraakt voordat je hem hebt kunnen vangen?

De gekke logica van de 'Chaos Schriftjes': Je hoofd als tuin, niet als fabriek

Hier komt de "Chaos Schriftjes" methode om de hoek kijken, niet als een productiviteitstool, maar als een instrument voor mentale bevrijding. Het is een revolutionaire benadering van informatiebeheer, maar dan op jouw voorwaarden. Jouw geest zal rustiger worden, wetende dat ideeën worden opgeslagen, dat er geen druk meer is om ze te onthouden. Je zult meer gefocust zijn, in de wetenschap dat je gedachten in de wacht kunt zetten en er later naar terug kunt keren. Dit is de psychologische basis van 'getting things off your mind' – een concept dat door David Allen in Getting Things Done populair is gemaakt, maar wij passen het toe op creativiteit, niet alleen op taken. Het doel is geen perfect systeem, maar mentale ruimte.

Die "slimme, makkelijke plek om alles te bundelen" is jouw eigenzinnige, ongeordende schriftje. Jouw mentale afvoerputje, jouw ideeën-speeltuin, jouw geheime schatkamer. Hierdoor zul je vanzelf meer vertrouwen krijgen, wetende dat je niet verantwoordelijk hoeft te zijn om alles te onthouden. De last van het 'moeten onthouden' valt weg, en daarmee de angst om te falen. En met dat nieuwe vertrouwen komt een enorme opening.

Je zult meer openstaan voor nieuwe dingen en bereid zijn meer onorthodoxe, uitdagende en onvoltooide ideeën in overweging te nemen, omdat je een ruime voorraad van alternatieven hebt om uit te kiezen. Je brein, bevrijd van de opslagdruk, krijgt de ruimte om te associëren, te combineren, en te experimenteren met alle informatie die het heeft verzameld. Dit is waar de groei begint. De psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi, bekend van zijn onderzoek naar 'flow', stelt dat creativiteit floreert wanneer een individu volledig opgaat in een activiteit, zonder angst voor mislukking of afleiding. Het "Chaos Schriftje" creëert precies die veilige, afleidingsvrije zone voor je gedachten.

De wereld door jouw nieuwe lens: Van schaarste naar overvloed

Het gaat verder dan alleen ideeën opslaan. Door de "Chaos Schriftjes" methode ga je de wereld door een andere lens zien. Je verandert je perspectief. Het is bijna de lens van overvloed en waardering, zonder dat ik spiritueel wil klinken. Dit is een basale keuze bij het creëren van onze eigen ervaringen met kunst en beeldhouwen.

Denk aan de concepten uit de positieve psychologie, zoals die van Martin Seligman. Zijn werk benadrukt het belang van het cultiveren van positieve emoties en het erkennen van je sterke punten. Door je geest te bevrijden van de angst om te vergeten, creëer je ruimte voor waardering. Je brein, niet langer overbelast, gaat je meer wijzen op alle bijzondere en mooie dingen om je heen, hoe klein ook. Een gekke boomwortel, de manier waarop licht valt op een gebouw, een fragment van een gesprek – al die kleine, voorheen 'irrelevante' details, worden nu potentiële vonken voor nieuwe ideeën, nieuwe verbindingen. Het is een shift van schaarste (wat mis ik? wat vergeet ik?) naar overvloed (kijk eens wat er allemaal is! wat kan ik hiermee?).

Dit is een diepe psychologische transformatie. Waar je eerder misschien keek met een blik die gericht was op 'wat moet ik onthouden?' of 'waar is het nut van?', kijk je nu met een blik van 'wat is interessant?', 'wat inspireert me?', 'wat roept vragen op?'. Dit is essentieel voor creativiteit. De Britse beeldhouwer Henry Moore zei ooit: "De taak van de kunstenaar is het onzichtbare zichtbaar te maken." Hoe kun je het onzichtbare zien als je blik vertroebeld is door angst en prestatiedruk?

De steen die spreekt: Waar chaos vorm krijgt in de werkelijkheid

En hier komen wij, met ons beeldhouwatelier in steen in Leiden, om de hoek kijken. In ons atelier zien we dagelijks hoe dit in de praktijk werkt. Mensen komen binnen met een ruwe klomp steen en vaak ook met de overtuiging: "Ik ben niet creatief." Ze zien alleen een zware, ongevormde massa. Maar net zoals de 'chaos schriftjes' je leren vertrouwen op de ongeordende gedachten stroom in je hoofd, zo leren wij je te kijken naar de steen. Om te zien wat er al in zit, in plaats van wat je er krampachtig uit moet halen.

Alex en ik geloven dat de steen al een verhaal in zich draagt. Jouw taak als beeldhouwer is niet om iets nieuws te forceren, maar om dat verhaal te onthullen, het te bevrijden. Dit is een proces van geduld, van luisteren naar de materie, van het weghalen van het overbodige zodat de essentie tevoorschijn komt. En dat is exact de parallel met de "Chaos Schriftjes" methode. Je gedachten zijn die ruwe steen. Je schrijft ze op, ogenschijnlijk zonder orde, zonder doel, zonder oordeel. En dan, op een onverwacht moment, zie je opeens de vorm. Een verbinding. Een inzicht dat je nooit had gehad als je je gedachten had geprobeerd te dwingen in vooraf bepaalde categorieën.

Mijn eigen ADHD, die mijn brein vaak met een overvloed aan informatie en ideeën bestookt, is hierin een superkracht. Die 'chaotische' gedachtestroom, die ik in mijn schriftjes vang, stelt me in staat om razendsnel verbanden te leggen tussen disciplines die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Van permacultuur tuinieren tot technofeestjes, van museumbezoeken aan experimentele 3D-kunst tot de structuur van marmer – alles kan een inspiratiebron zijn. En het feit dat ik het gedocumenteerd heb op een laagdrempelige manier, in mijn eigen woorden, in mijn eigen schetsen, geeft me de rust en het vertrouwen om die verbindingen te maken. Ik hoef niet alles te onthouden; ik heb het gedocumenteerd. En dát is de sleutel.

De universele sleutel: Waarom dit geen exclusief feestje is (en wat het jou brengt)

Misschien lees je dit en denk je: "Mooi verhaal, Simone, met je ADHD-superkracht. Maar ik heb geen ADHD. Is dit dan wel iets voor mij? Mijn hoofd is al chaotisch genoeg, zonder er nog meer chaos aan toe te voegen!" En dat is een volkomen terechte gedachte. Laat me daar heel duidelijk over zijn: je hebt absoluut geen ADHD nodig om met de "Chaos Schriftjes" methode aan de slag te gaan. Sterker nog, ik durf te beweren dat deze methode voor elke creatieveling, en eigenlijk voor ieder mens in deze overprikkelde tijd, een game changer kan zijn.

Mijn ADHD mag dan een versneller zijn in het leggen van die snelle, soms onverwachte verbanden – het is de vrijheid van vastlegging die de methode zo krachtig maakt. Juist als je geen ADHD hebt, en misschien van nature meer gericht bent op orde en structuur, kan dit je brein de broodnodige ruimte en ademruimte geven. Denk eraan als een mentale 'reset'-knop. Waar je normaal gesproken misschien worstelt met die ene gedachte die maar blijft rondspoken omdat je bang bent hem te vergeten, of die ene ingeving die zo vluchtig is dat hij verdwijnt voordat je hem kunt categoriseren, biedt het chaos schriftje een veilige haven. Geen druk, geen prestatie-eisen, alleen pure expressie.

Voor elke creatieveling, of je nu beeldhouwer bent, schrijver, programmeur, of kok, is het essentieel om toegang te hebben tot een onuitputtelijke bron van ideeën zonder de druk van perfectie. Het gaat erom een plek te creëren waar je hersenen kunnen 'spelen' zonder angst voor oordeel of verlies. Zo'n schriftje wordt jouw persoonlijke vrijplaats, waar je de onvoltooide gedachten, de wilde sprongen en de onorthodoxe invalshoeken een plek geeft. Het is de ultieme manier om de constante informatiestroom te temmen en om te zetten in bruikbare, inspirerende data voor jouw creatieve proces. Het verrijkt je interne 'databank' en traint je brein om verder te kijken dan de voor de hand liggende oplossingen. Het is de stille kracht achter die "aha!-momenten" die elke creatieveling zo koestert. Dus ja, het is absoluut voor jou, en je zult versteld staan wat het je brengt!

Jouw nieuwe creatieve leven: De draai van angst naar vertrouwen

Het vormen van je "chaos schriftje" en de bijbehorende methode is een diepgaande vorm van persoonlijke groei. Je geest gaat bevrijdender werken. Het gaat je meer wijzen op alle bijzondere en mooie dingen om je heen, hoe klein ook. Je creativiteit maakt een draai van schaarste naar overvloed, van angst naar vertrouwen. Want jij hoeft niet alles te onthouden, jij hebt het gedocumenteerd op een laagdrempelige manier. In jouw woorden, in jouw schetsen!

Dit is niet zomaar een notatiemethode; het is een psychologische reset. Het is het creëren van een veilige haven voor je gedachten, waar ze kunnen dwalen, struikelen, botsen en zich vermenigvuldigen zonder angst voor verlies of falen. Het is het erkennen dat de rijkdom van je innerlijke wereld niet zit in de perfecte organisatie, maar in de organische, vrije stroom van ideeën.

Deze methode is een directe uitnodiging om meer open te staan voor nieuwe dingen en bereid te zijn meer onorthodoxe, uitdagende en onvoltooide ideeën in overweging te nemen, omdat je een ruime voorraad van alternatieven hebt om uit te kiezen. Je zult jezelf meer openstellen voor verschillende perspectieven, van meer mensen en dingen om je heen. Dit is de essentie van een groei-mindset, een concept gepopulariseerd door Carol Dweck in haar boek Mindset. Waar een 'fixed mindset' gelooft dat talenten vaststaan, omarmt een 'growth mindset' het idee dat capaciteiten kunnen worden ontwikkeld door toewijding en hard werken. Door jezelf toe te staan om te experimenteren en te documenteren zonder oordeel, voed je die groei-mindset in je creativiteit.

De schoonheid van onvolledigheid: Je creativiteit vrijlaten

We zijn zo geconditioneerd om alleen voltooide, perfecte resultaten te waarderen. Maar in de "Chaos Schriftjes" methode omarm je de onvolledigheid. Een halve gedachte, een snelle schets, een krabbel die alleen jij begrijpt – dat is waar de magie zit. Het is in die onvolledige, rauwe ideeën dat het grootste potentieel schuilt. Ze zijn nog kneedbaar, nog open voor nieuwe invloeden, nog niet vastgeroest in een definitieve vorm. Dit is de psychologie achter het 'incubatie'-proces in creativiteit, zoals beschreven in vroege theorieën door denkers als Graham Wallas. Onbewuste verwerking, weg van bewuste probleemoplossing, kan leiden tot plotselinge doorbraken. Het "Chaos Schriftje" biedt de perfecte omgeving voor deze incubatie.

Dus, durf te geloven dat je wél creatief genoeg bent. Durf die innerlijke criticus de mond te snoeren. Durf die chaos te omarmen. Want in die chaos, in die vrije stroom van gedachten, ligt een wereld van overvloed te wachten om ontdekt te worden. En die ontdekking, dat is waar het echte plezier in het leven en in de kunst begint. Het is een keuze die je maakt: blijf je vastzitten in de angst voor schaarste, of stap je in de overvloed van je eigen, unieke creatieve kracht? De weg ligt open. En het pad begint vaak met een leeg schriftje en een open blik.

Klaar om de chaos te omarmen en te creëren?

Voel je hoe die innerlijke criticus al wat stiller wordt? De theorie is krachtig, maar de echte magie begint pas als je het in de praktijk brengt.

Waarom begin je niet vandaag met jouw eigen chaos schriftje? En als je die bevrijding en die nieuwe blik op creativiteit in 3D wilt ervaren, dan staat de deur van ons atelier in Leiden voor je open. Kom het beeldhouwen in steen zelf ervaren, en breng deze methode van overvloed direct in de praktijk onder de begeleiding van Alex en mij. We werken niet met ingewikkelde jaarprogramma's, maar met een flexibel strippenkaart systeem, perfect voor als je je tijd zelf wilt indelen of als je van verder weg komt. We geven les op dinsdag- en woensdagavond, en ook op zaterdagen (10.00 tot 16.00 uur) om iedereen de kans te geven deze diepgaande ervaring op te doen.

Start met beeldhouwen en breng deze methode in de praktijk in ons atelier! We kunnen niet wachten om te zien welke prachtige vormen jij uit de steen – en uit jezelf – zult bevrijden.

0 Opmerkingen

Het fluisteren van de chaos

1/7/2025

0 Opmerkingen

Waarom je brein geen fabriek is, en hoe je creativiteit bloeit buiten de lijntjes

Kijk eens om je heen. Adem eens diep in. Wat voel je? De wind van verwachting? De continue stroom van taken die om je aandacht schreeuwen? Thuis, op je werk, en ja, zelfs in je zo gekoesterde vrije tijd, waar creativiteit zou moeten bloeien, voelen we een haast onzichtbare, maar o zo dwingende druk. Overal om ons heen wordt méér van ons verwacht. Meer presteren. Meer weten. Meer doen. En in dat spervuur van eisen lijken we zelfs in onze creativiteit te zoeken naar een systematische benadering. Want stel je voor dat je 'ongeorganiseerd' bent in je scheppingsproces! Dat is toch not done in een wereld die zo geobsedeerd is door efficiëntie?

Maar hier komt de ongemakkelijke waarheid: er is geen scheidingslijn tussen ons innerlijke zelf en ons leven. Geen haarscherpe lijn tussen de persoon die je bent en de professional die je probeert te zijn. De overtuigingen en opvattingen die ons denken in de ene context vormen – die diepe, vaak onbewuste programmering – duiken onvermijdelijk ook in andere contexten op. Wat je gelooft over jezelf, over je capaciteiten, over de wereld, dat manifesteert zich overal. In de manier waarop je je mail organiseert, hoe je je werkplek inricht, tot in de diepste vezels van je creatieve proces.

De onzichtbare architect van ons denken

Onder onze dagelijkse worsteling met productiviteit, met creativiteit en met prestaties, ligt onze fundamentele relatie met de informatie in ons leven. Die relatie, die is niet zomaar ontstaan toen je besloot dat je efficiënter wilde worden. Nee, die is gevormd terwijl je opgroeide en met nieuwe ervaringen werd geconfronteerd. Elk boek dat je las, elke lezing die je bijwoonde, elk gesprek dat je voerde, elke tegenslag, elke overwinning. Al deze momenten hebben kleine, onzichtbare groeven achtergelaten in de structuur van je brein, in de diepte van je ziel.

Die relatie is complex en uniek. Ze is beïnvloed door je persoonlijkheid, je leerstijl, je relaties en je genen. Je hebt geleerd om op een bepaalde manier op informatie te reageren. Je hebt een standaard ontwikkeld voor de manier waarop je binnenkomende informatie behandelt: met verwachting, met angst, met opwinding, met twijfel aan jezelf, of met een complexe mix van gevoelens die uniek is voor jou. Het is een soort emotionele filter die bepaalt wat je toelaat, wat je opslaat, en hoe je ermee omgaat.

Die standaard houding ten opzichte van informatie kleurt ieder aspect van je leven. Zo richt jij je werkplek in. Zo richt jij je digitale archief in, of het nu je drive is, je iCloud, of die map 'Downloads' die stiekem je ergste nachtmerrie is. En zeker in deze tijd, waarin alles digitaal is en de informatiestroom onophoudelijk, wordt dit een cruciaal punt. De kwaliteit van ons denkwerk is een van de bepalende kenmerken geworden van onze identiteit, onze reputatie en onze kwaliteit van leven. We krijgen continu te horen dat we méér moeten weten, méér moeten verwerken, méér moeten onthouden om onze dromen en doelen waar te maken.

De paradox van productiviteit en de doodsteek voor creativiteit

Maar hoe zit dat dan met creativiteit? Hier raken we aan de diepe, ongemakkelijke paradox van onze tijd. We leven in een maatschappij die productiviteit op een voetstuk heeft gezet, vaak ten koste van de ruimte die nodig is om echt iets nieuws te creëren. Denk aan de 'cultuur van constante beschikbaarheid' of de drang om elke minuut van de dag te 'optimaliseren'. Cal Newport, een gerenommeerde computerwetenschapper en auteur van boeken als Deep Work, waarschuwt ons al jaren voor de gevaren van 'shallow work' – oppervlakkige taken die onze aandacht versnipperen en ons vermogen tot diepe concentratie ondermijnen. Zijn werk, hoewel vaak gericht op professionele productiviteit, heeft directe implicaties voor onze creatieve vermogens. Want hoe meer je brein tijd besteedt aan pogingen om te presteren en problemen op te lossen, hoe minder tijd je overhoudt om je verbeelding aan het werk te zetten, écht creatief te zijn, en simpelweg van je leven te genieten.

Dit is geen pleidooi tegen leren of informatie vergaren. Absoluut niet. De diepte die kennis met zich meebrengt is van onschatbare waarde. Maar er is een wezenlijk verschil tussen informatie opslaan om te 'presteren' en informatie internaliseren om 'verbinden' en 'creëren'.

Laten we eens kijken naar de neurologische kant van het verhaal. Daniel Kahneman, de Nobelprijswinnaar en auteur van Thinking, Fast and Slow, introduceerde de concepten van Systeem 1 en Systeem 2 denken. Systeem 2 is ons bewuste, inspannende, logische denken – de modus waarin we problemen oplossen, complexe berekeningen uitvoeren, en project deadlines halen. Dit is de modus die continu wordt geactiveerd in onze prestatiegerichte maatschappij. Maar creativiteit, die spontane, intuïtieve sprong, komt vaak voort uit een heel andere staat van zijn. Een staat waarin het brein de vrijheid krijgt om te dwalen, verbanden te leggen die op het eerste gezicht onlogisch lijken, en te putten uit een diepere, minder gestructureerde bron van informatie. Dit is waar de zogenaamde 'Default Mode Network' (DMN) in ons brein een rol speelt. Dit netwerk is actief wanneer we niet gefocust zijn op een externe taak, wanneer we dagdromen, herinneringen ophalen, of nadenken over de toekomst. Studies, zoals die van Dr. Marcus Raichle en zijn team, hebben aangetoond dat dit DMN cruciaal is voor zelfreflectie, perspectief nemen en... je raadt het al, creativiteit. De constante druk om te 'presteren' houdt ons gevangen in Systeem 2 denken en onderdrukt de activiteit van het DMN, waardoor de poorten naar diepe creativiteit gesloten blijven.

De illusie van controle en de angst voor chaos

Onze maatschappij heeft ons geleerd dat chaos slecht is. Dat ongeorganiseerd zijn, of erger nog, denken in 'chaos', een zwakte is. We zijn geobsedeerd door het creëren van perfecte systemen, van Getting Things Done (GTD) tot de nieuwste notitie-apps, allemaal in de hoop de stroom van informatie te temmen. En begrijp me niet verkeerd: structuur kan helpen. Maar wanneer de drang naar structuur verstikt, wanneer het een doel op zich wordt in plaats van een middel, dan wordt het gevaarlijk.

Wat gebeurt er als je die druk loslaat? Als je erkent dat je brein geen fabriek is die efficiënt input verwerkt en output produceert, maar eerder een woeste, vruchtbare jungle waarin ideeën groeien en elkaar kruisen op de meest onverwachte manieren? Dit is waar de "Chaos Schriftjes" methode om de hoek komt kijken.

De “Chaos Schriftjes” methode: Omarm je innerlijke databank

Mijn 'chaos schriftjes' zijn de anti-these van de perfect georganiseerde digitale map. Geen specifieke indeling, geen hiërarchie, geen labels die alles in nette categorieën dwingen. Het is een verzameling van gedachten, schetsen, quotes, observaties, losse ideeën, dromen, irritaties, fragmenten van gesprekken – alles wat door mijn hoofd schiet, wordt ergens opgeschreven, op elke willekeurige pagina, met elke willekeurige pen. Soms is het één doorlopende stroom, soms staat er een enkel woord per pagina. Het is een puinhoop, op het eerste gezicht. Maar het is een georganiseerde puinhoop. Een organische databank.

Dit is geen nieuwe truc. Denk aan de aantekeningen van Leonardo da Vinci, vaak chaotisch, vol met uitvindingen, anatomische studies en kunstzinnige schetsen, kriskras door elkaar. Of de notitieboeken van Charles Darwin, een schat aan observaties en ideeën die uiteindelijk leidden tot revolutionaire inzichten. Deze genieën waren geen slaven van systemen; ze lieten hun brein vrij.

De "Chaos Schriftjes" methode is de erkenning dat je hoofd een creatieve databank is. Het is een plek waar verbanden worden gelegd die op het eerste gezicht nergens op slaan, maar die later de kiem kunnen zijn van je meest briljante ideeën. En door die gedachten, die flarden van inzicht, ongecensureerd en zonder oordeel vast te leggen, creëer je een spiegel van je innerlijke landschap. Je externaliseert de 'chaos' op papier, waardoor je hoofd de broodnodige ruimte krijgt om te ademen en nieuwe dingen te creëren.

De verbindende kracht van ongeorganiseerde informatie

Hier komt de diepte om de hoek kijken: het gaat niet om het ontbreken van structuur, maar om het laten ontstaan van organische structuur. Wanneer je niet probeert alles krampachtig te categoriseren, wanneer je die losse flarden van informatie naast elkaar laat bestaan, dan gebeurt er iets magisch. Je brein, dat van nature een patroon herkenner is, begint verbanden te zien. Verbanden die je nooit had ontdekt als je elk idee netjes in een vooraf gedefinieerde map had gestopt.

Denk aan de concepten uit het boek Where Good Ideas Come From: The Natural History of Innovation van Steven Johnson. Hij stelt dat grote ideeën niet zomaar uit het niets ontstaan, maar voortkomen uit de 'adjacent possible' – het combineren van bestaande ideeën op nieuwe manieren. En die combinaties ontstaan vaak in omgevingen waar ideeën vrijelijk kunnen 'botsen' en 'mengen', zonder rigide structuren. De "Chaos Schriftjes" zijn zo'n omgeving voor je eigen gedachten. Het is een persoonlijke 'adjacent possible'.

Het omarmen van je "chaos schriftje" en de bijbehorende methode is een daad van verzet tegen de verstikkende productiviteit doctrine. Het is een erkenning dat je niet elk moment van je leven kunt en hoeft te optimaliseren. Het is een uitnodiging aan je brein om te spelen, te dwalen, en te associëren zonder druk. En juist in dat speelse dwalen, in die schijnbare 'inefficiëntie', zit de sleutel tot diepe creativiteit en authentieke voldoening.

De rust en de open blik: Terug naar de essentie

De rust die je krijgt in je creativiteit door de "Chaos Schriftjes" methode is een direct gevolg van het loslaten van de druk. Je brein hoeft niet meer continu in die 'prestatie-modus' te staan. Het hoeft niet te bewijzen dat het 'georganiseerd' is. Het mag gewoon ZIJN. En wanneer je brein die ruimte krijgt, die ademruimte, dan gebeurt er iets wonderlijks: de verbeelding krijgt vrij spel.

De neurobioloog Erik Kandel, Nobelprijswinnaar en expert op het gebied van geheugen, heeft uitgebreid geschreven over de complexe processen van leren en geheugen. Hoewel zijn werk diepgaand wetenschappelijk is, kun je eruit afleiden dat het brein geen simpele harde schijf is. Het is een dynamisch systeem dat voortdurend nieuwe verbindingen legt en oude versterkt. Door jezelf de vrijheid te geven om op een 'ongeorganiseerde' manier te associëren, moedig je die plasticiteit van het brein aan. Je creëert een rijkere, meer verbonden interne wereld.

En die rijkere interne wereld leidt tot groei en een open blik. Want wanneer je leert vertrouwen op je intuïtie, wanneer je de waarde van 'irrelevante' informatie leert zien, dan ga je de wereld anders bekijken. Je wordt scherper in het observeren van details, het leggen van onverwachte verbanden tussen ogenschijnlijk ongerelateerde concepten. Dit is de kern van divergent denken, een sleutelaspect van creativiteit dat vaak wordt onderdrukt door de focus op convergent (probleemoplossend) denken. De psycholoog J.P. Guilford, die al in de jaren '50 onderzoek deed naar creativiteit, benadrukte al het belang van divergent denken: het vermogen om veel verschillende, unieke ideeën te genereren vanuit één startpunt. De chaos schriftjes zijn de ultieme speeltuin voor divergent denken.

De steen als metafoor: Vorm geven aan je innerlijke landschap

En hier komen wij, met ons beeldhouwatelier Simone van Olst in Leiden, om de hoek kijken. Wij zien elke dag hoe mensen, vaak geplaagd door dezelfde drang naar perfectie en controle, een ruwe klomp steen benaderen. Ze willen direct het perfecte resultaat. Maar steen laat zich niet dwingen. Steen eist respect, geduld, en een diepgaand luisteren. En net zoals de 'chaos schriftjes' je leren luisteren naar de wirwar in je hoofd, zo leert het werken met steen je luisteren naar de verborgen vorm die al in de materie aanwezig is.

Wij zeggen altijd: "Je voegt geen vorm toe aan de steen; je ontdekt de vorm die er al in schuilt." Dat is exact dezelfde filosofie als die van de "Chaos Schriftjes". Je voegt geen structuur toe aan je gedachten; je onthult de inherente verbanden die er al zijn, wachtend om gezien te worden. Je beitelt weg wat niet essentieel is, zodat de ware essentie tevoorschijn komt. Of het nu een marmeren beeld is of een plotseling inzicht na het doorbladeren van je kris-kras schriftje.

Mijn ADHD, vaak gezien als een "chaos-factor", is voor mij juist een superkracht in dit proces. Het is de motor die me helpt om razendsnel verbanden te leggen, om diep in mijn 'creatieve databank' te duiken en informatie te verbinden op manieren die anderen misschien over het hoofd zien. De "chaos schriftjes" methode is de ultieme uitingsvorm van deze kracht. Ze vormen de brug tussen de schijnbare wanorde van gedachten en de diepe, zinvolle inzichten die daaruit kunnen voortvloeien. Ze zijn mijn externe harde schijf voor mijn interne, snel bewegende gedachtestroom. Ze vangen de vluchtige vonken die anders verloren zouden gaan in de ether van een te gestructureerd digitaal bestaan.

De drang om alles digitaal en perfect geordend te hebben, leidt vaak tot een verstikkende sterielheid. Het ontneemt ons de mogelijkheid om de 'geuren en kleuren' van onze eigen gedachten echt te ervaren. De textuur van het papier, de inkt die uitloopt, de haastige krabbel, de onleesbare notitie – het zijn allemaal sporen van een denkproces dat geleefd heeft. Dat authentiek is. Dat menselijk is.

Durf te voelen, Durf te creëren

De kwaliteit van ons denkwerk is inderdaad bepalend voor onze identiteit. Maar die kwaliteit komt niet voort uit een perfect georganiseerd informatiesysteem. Die komt voort uit de vrijheid om te denken, te voelen, en te experimenteren zonder de constante angst voor 'inefficiëntie' of 'onvolledigheid'.

De "Chaos Schriftjes" methode is een uitnodiging om die fundamentele relatie met informatie te herijken. Om die standaardhouding van angst, verwachting of twijfel los te laten, en te vervangen door een houding van nieuwsgierigheid, speelsheid en vertrouwen in je eigen vermogen om verbanden te leggen.

Dus, de volgende keer dat je overweldigd wordt door de informatiestroom, of gefrustreerd raakt door de drang om 'productiever' te zijn, pak dan eens een leeg schriftje. Een willekeurig schriftje. En begin. Zonder plan, zonder structuur, zonder oordeel. Laat je gedachten vloeien, precies zoals ze zijn, in al hun rommelige, briljante glorie. Durf die verbanden zichtbaar te laten worden. Durf de rust te vinden in de schijnbare chaos van je eigen creativiteit. En voel de groei en de open blik die daaruit voortkomen. Want in die ongetemde ruimte, daar ligt jouw diepste, meest authentieke scheppingskracht. En daar, in die verworven vrijheid, ligt ook het plezier van het leven. Het plezier van echt aanwezig zijn, met alle 'chaos' van dien.

Klaar om de chaos te omarmen en te creëren?

Voel je hoe die innerlijke criticus al wat stiller wordt? De theorie is krachtig, maar de échte magie begint pas als je het in de praktijk brengt. Deze nieuwe blik op creativiteit, die lens van overvloed, is een deur die wacht om opengegooid te worden.

Waarom begin je niet vandaag met jouw eigen chaos schriftje? Pak die pen, laat de gedachten stromen, en ervaar de bevrijding die het met zich meebrengt. En als je die bevrijding en die nieuwe blik op creativiteit in 3D wilt ervaren, dan staat de deur van ons atelier in Leiden wagenwijd voor je open.

Bij ons kun je beeldhouwen in steen zelf ervaren, en deze methode van overvloed direct in de praktijk brengen onder de bezielende begeleiding van Alex en mij. Vergeet ingewikkelde jaarprogramma's en vaste verplichtingen; wij werken met een flexibel strippenkaart systeem. Dit is perfect voor iedereen die zijn tijd zelf wil indelen, of je nu een druk schema hebt of van iets verder weg komt. We begrijpen dat jouw tijd kostbaar is, en we willen dat je kunt creëren wanneer het jou uitkomt.

We geven les op dinsdag- en woensdagavond, en speciaal voor de weekend-creatievelingen ook op zaterdagen van 10.00 tot 16.00 uur. Dit geeft iedereen de kans om deze diepgaande ervaring op te doen en echt de verbinding aan te gaan met zichzelf en de steen.

0 Opmerkingen

De rijke chaos in je hoofd: Van overal inspiratie naar een krachtig beeld in steen

De eerste vonk: Waarom elk idee een toevluchtsoord verdient en waarom een 'chaos schriftje' je hier bij helpt

De grootste leugen over creativiteit

Het fluisteren van de chaos

Simone van Olst

Archief

Categorie

Neem contact op of kom langs:

atelier

CONTACT

bedrijfsgegevens

PRIVACY

De rijke chaos in je hoofd: Van overal inspiratie naar een krachtig beeld in steen

De eerste vonk: Waarom elk idee een toevluchtsoord verdient en waarom een 'chaos schriftje' je hier bij helpt

De grootste leugen over creativiteit

Het fluisteren van de chaos

Simone van Olst

Archief

Categorie

​Neem contact op of kom langs:

atelier

CONTACT

bedrijfsgegevens

PRIVACY

Neem contact op of kom langs: