De angst voor overvloed: Het moment dat je vastloopt in je eigen ideeën

Hallo daar, Simone van Olst hier. Welkom op mijn blog!

In een van mijn vorige blogs sprak ik vol enthousiasme over de jacht op inspiratie. Over hoe het consistent vangen van elke vonk in je 'chaos schriftje' je verandert in een magneet voor ideeën. Eenmaal die methode omarmd, stromen de inzichten binnen. Je schriftje vult zich met schetsen van vormen die je zag, zinnen die je hoorde, en ideeën die zich opstapelden na een bezoek aan een tentoonstelling. Het is een rijkdom. Een schatkist.

Maar wat gebeurt er als die schatkist te vol raakt? Dan slaat de angst toe. Je kijkt naar je schriftje, je ziet de stapel losse notities en de overvolle pagina’s. En dan overvalt je de vraag: wat moet je met al die ideeën? Waar begin je? Hoe breng je al die opvallende dingen en losse fragmenten van gedachten samen in één samenhangend, nieuw beeld? Je voelt de druk, de verwachting van al die potentie. En in plaats van dat je je geïnspireerd voelt, voel je je vastlopen.

Dit is het moment dat de opwinding omslaat in verlamming. En je bent absoluut niet de enige. Ik heb dit fenomeen talloze keren gezien bij mijn cursisten, en ik heb het zelf ook vaak ervaren. Het is het moment dat je een berg werk ziet, in plaats van een berg kansen.

Het wetenschappelijke probleem: de paradox van keuze
​Als je dit gevoel herkent, weet dan dat er een diepe psychologische reden voor is. Dit probleem heeft een naam: 'analysis paralysis' (verlamming door analyse). En het hangt nauw samen met het briljante concept van de 'paradox van keuze', een theorie die de Amerikaanse psycholoog Barry Schwartz uitgebreid heeft onderzocht en beschreven in zijn gelijknamige boek.

In essentie stelt de theorie van Schwartz dat, hoewel we denken dat meer keuze ons gelukkiger en vrijer maakt, een overvloed aan opties ons in werkelijkheid overweldigt en leidt tot besluiteloosheid, angst en zelfs spijt. Wanneer je voor een oneindige reeks keuzes staat, is de druk om de 'perfecte' keuze te maken enorm. Je bent bang om de verkeerde te kiezen, om een betere optie mis te lopen.

En precies dat gebeurt met je 'chaos schriftje'. Je hebt ijverig honderd ideeën verzameld. Elk idee is een pad dat je zou kunnen nemen. De gedachte dat je er maar één kunt kiezen, en dat de andere 99 dan 'verloren' gaan, is verlammend. Je brein ziet een stapel werk, een stapel ongebruikte potentie, en raakt overweldigd door de verantwoordelijkheid. Je sculptuur blijft een vaag concept, omdat je niet kunt kiezen uit de duizend mogelijke vormen die in je schriftje verborgen liggen. Je schatkist met ideeën voelt opeens als een last, en je weet niet meer waar je moet beginnen. De passie voor het creëren is nog steeds aanwezig, maar de actie is geblokkeerd.

Dit gebeurt ook wanneer je te gefocust bent op het eindresultaat. We krijgen te horen dat we bij ons werk het doel voor ogen moeten houden. We krijgen te horen dat onze verantwoordelijkheid is om resultaten te leveren. Over het algemeen is dat natuurlijk goed advies, maar er gaat iets mis als we ons uitsluitend op het eindresultaat richten: al het tussenliggende werk – de notities, de concepten, de ontwerpen, de feedback – blijft onderbelicht en ondergewaardeerd. De kostbare aandacht die we steken in de productie van dat tussenliggende werk wordt weggegooid en nooit meer opnieuw gebruikt. Omdat we het grootste deel van ons 'werk in uitvoeringsproces' in ons hoofd beheren, wordt die kostbare kennis waar we zo hard voor hebben gewerkt na afronding van een project weggespoeld als een zandkasteel door de golven van de zee. We hebben maar weinig tijd om iets buitengewoons te maken in onze carrière of in onze hobby met ambities. Daarom is het van cruciaal belang dat wij onze kennis kunnen recyclen naar een systeem waarin ze opnieuw gebruikt kunnen worden.

Het moment van de waarheid: mijn eigen overweldigende berg notities
​Ik kan me nog helder een moment herinneren in de beginjaren van ons atelier. Ik had een serie van vier schriftjes vol, met in elk schriftje schetsen, vormen, notities van cursisten, kleurencombinaties. Het was mijn persoonlijke creatieve databank, een schat. Maar ik voelde me niet rijk, ik voelde me arm. Ik zat aan mijn werkbank met een prachtig stuk marmer, maar mijn hoofd was geblokkeerd. Mijn gedachten sprongen van een schets van een vogel in schriftje A naar een gedicht over textuur in schriftje C, en weer naar een technische tip van Alex in schriftje B. Het voelde als een eindeloze mentale zoektocht. De berg van potentie was zo groot, dat ik er een verlammende hoogtevrees van kreeg.

Ik herinner me dat ik met een diepe zucht de stapel schriftjes voor me op de grond legde. Het zag eruit als een rommelige berg. En in die chaos voelde ik een golf van falen over me heen komen. Ik wist niet waar te beginnen. Ik had zoveel informatie verzameld, en al die inspanning leek nutteloos, omdat ik niet wist hoe ik het kon gebruiken. Het was niet langer een toevluchtsoord, het was een gevangenis van ongebruikte ideeën. Ik voelde me vast, alsof ik klem zat in mijn eigen creatieve proces.

En toen, in dat moment van pure wanhoop, realiseerde ik me iets cruciaals. Het doel was niet om alle notities af te werken. Het doel was niet om alles te gebruiken. Het doel was om de notities te ordenen met het oog op actie. Het was een fundamenteel inzicht: de schat is waardeloos als je niet weet hoe je hem kunt gebruiken. De notities moesten niet perfect georganiseerd worden omwille van de organisatie, maar omwille van de bruikbaarheid. Om de berg te veranderen in een overzichtelijk pad.

De UWP-Connectie: ordenen met het oog op actie
Dit inzicht is de kern van wat wij onze cursisten leren. In plaats van je te concentreren op het 'grote project' en de overweldigende berg, splits je het proces op in behapbare stappen. Het doel is niet om een perfecte, georganiseerde database te creëren; het doel is om een systeem te bouwen dat je helpt om je ideeën te recyclen en te gebruiken.

Denk aan de kennis die we opdoen als 'tussenliggend werk'. De notities die je maakt, de schetsen die je krabbelt, de technische tips van Alex die je opschrijft; dit zijn niet zomaar bijproducten van je creatieve proces. Het zijn kostbare assets, bouwstenen die je in de toekomst keer op keer kunt gebruiken. Door ze te ordenen, verandert hun functie: van een herinnering die je moet onthouden, tot een bruikbare bron die je kunt raadplegen. Het is de transitie van een passieve notitie naar een actieve, recyclebare kennisbron.

Door liefdevolle feedback kan je groeien, en zie je wat anderen voelen bij je werk. Er zijn drie fases van expressie: onthouden, verbinden en creëren. Het "chaos schriftje" helpt je om moeiteloos en organisch te werken in fase 1 en 2, zodat je alle mentale ruimte en energie overhoudt om in fase 3 te kunnen schitteren!

Het 'chaos schriftje' is een onmisbare opslagplek voor alle kennis en informatie die je bij de hand wilt hebben wanneer je gaat zitten om je ergens op te richten. Het is een creatieve omgeving die je op ieder moment en op iedere plek kunt betreden, wanneer het tijd is om iets te laten gebeuren.

In het laatste stadium van het creatieve proces, expressie, draait het erom dat je weigert te wachten tot je alles perfect op orde hebt voordat je deelt wat je weet. Het gaat erom dat je je ideeën eerder en vaker uitdraagt, en in kleinere hoeveelheden, om uit te proberen wat werkt en feedback van andere te verzamelen. Door liefdevolle feedback kan je groeien, en zie je wat andere voelen bij je werk.

Die eerste stap, dit fundament van het vangen, is de meest cruciale van allemaal. Het is de stap waarin je je bevrijdt van de last van het onthouden en je je geest ruimte geeft om te ademen, te denken, en verbindingen te leggen.

De reis van een creatief idee begint met die ene vonk. En de beste plek om die vonk te vangen, is met je eigen handen, in de rust en de ruimte van ons atelier. In onze proefles begeleiden we je niet alleen met de eerste slag in de steen, maar geven we je ook de tools en mindset om je creativiteit te ontketenen.
​
De angst voor de overvloed is reëel, en de oplossing is niet om te stoppen met verzamelen. De oplossing is om je mindset te veranderen. Om te zien dat je stapel notities niet een berg werk is, maar een oneindige bron van kansen. Het is een bewuste keuze om de chaos te omarmen en deze te zien als de vruchtbare bodem voor je creatie. Wij helpen je graag om deze mindset te ontwikkelen.​

Klaar voor de volgende stap?
Heb jij last van een creatieve blokkade? Boek nu een Cursus beeldhouwen en krijg 1-op-1 begeleiding om je concept te ordenen en de eerste, bevrijdende slag te zetten.

​Ben jij klaar voor een grotere uitdaging? Kijk dan eens naar onze masterclass De kracht van het Chaos Schriftje methode, volledig ontwikkeld door Simone van Olst zelf. 

Zet die stap en transformeer je 'berg' van notities in een pad vol mogelijkheden!