SIMONE VAN OLST
  • Home
  • Beelden
    • Beelden 1
    • Beelden 2
    • Beelden 3
    • Exposities
    • Werk in opdracht
  • Workshops
    • Bedrijfsworkshop
    • Studenten
    • Lezingen met workshop >
      • Masterclass: Schets naar Beeld
      • Masterclass: 'Chaos schriftje' methode
      • In de voetsporen van Henry Moore
      • Metamorfose volgens Arp
      • De natuur volgens Barbara Hepworth
      • Revolutie in Vorm
    • Groepsworkshops
    • Thematische verdiepingsworkshops >
      • Masterclass: Botanisch beeldhouwen 5 dgn
      • Masterclass: Anatomische torso 5 dgn
      • Natuurlijke vormen
      • Organische vormen
      • Torso uit ruwe vorm
      • Uit je Bolletje
      • Schaal maken
      • Vogel maken
      • Beeldhouwen tijdens Kerst
    • Wiskundige verdiepingsworkshop >
      • Masterclass: Drieknoop (Lemniscaat)
      • Binnenstebuiten: Dubbele Hol & Bol
      • Dubbele Lemniscaat
      • Modulelessen: Verdieping
      • Möbiusband één draai
      • Möbiusband vier draai
      • Open Olöide
    • Boek jouw creatieve zaterdag
  • Cursussen
    • Informatie cursussen >
      • Kies jouw strippenkaart!
      • Boek jouw proefles!
    • Ontdek Alex & Simone Unlimited
    • Mastermind: Masters in Steen
    • Winteracademie
    • Zomeracademie
  • Agenda
  • Blogs
  • Boeken
    • Natuur beeldhouwen in steen
    • De kunst van anatomisch beeldhouwen
    • Ontdek: Schets naar Beeld
  • Webshop
    • Cadeaubon
  • Contact
    • Projecten >
      • Publicaties
    • Inspiratienieuws
    • Over ons >
      • Openingstijden
      • Vakantieschema
      • Vacatures
      • ​Beeldhouwwerk voor film, TV en producties
      • Groendecorateurs
    • Veel gestelde vragen
    • Winkel, materialen & service
    • Algemene voorwaarden >
      • Privacyverklaring
      • Cookieverklaring

De blinde vlek van het oog

14/7/2026

0 Opmerkingen

 
Je staat aan de bok, de ruimte om je heen is gevuld met het vertrouwde, ritmische geluid van tikkende beitels en het zachte ritselen van raspen. Je bent al uren bezig met die ene subtiele boog in je blok albast. Je kijkt, je schuift een centimeter op, je schraapt wat stof weg en je kijkt opnieuw. In jouw beleving klopt de lijn nu volkomen. De glooiing loopt vloeiend over in de rest van de massa, de verhoudingen voelen logisch en de ruimtelijke spanning is precies zoals je hem thuis op de bank had uitgedacht. Je bent tevreden. Maar dan loop je naar de andere kant van het atelier, je pakt de grote handspiegel die daar aan de muur hangt, je stapt terug naar je bok en je bekijkt je sculptuur in de reflectie.

Wat er op dat moment gebeurt, voelt bijna als fysieke agressie. In de spiegel staat ineens een volslagen ander beeld. De vloeiende lijn die je net nog bewonderde, blijkt in de reflectie een lelijke, knikkende inzinking te hebben. De verhoudingen rammelen aan alle kanten en de onderkant van de vorm is zo lomp gebleven dat de sculptuur visueel loodzwaar in de sokkel zakt. Je wrijft in je ogen, je kijkt weer rechtstreeks naar de steen en verdomd: ineens zie je de fout daar ook. Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat je hier urenlang met je neus bovenop hebt gestaan zonder dit op te merken? Het antwoord is pijnlijk maar fascinerend: je eigen ogen hebben je de afgelopen uren keihard voorgelogen. Of beter gezegd, je brein heeft een loopje met je genomen.

Voor de gevorderde maker is dit een van de meest cruciale lessen in het hele creatieve proces. Succesvol beeldhouwen hangt namelijk voor tachtig procent af van je vermogen om de kramp van je eigen waarneming te doorbreken. Het gaat niet alleen om de ambachtelijke beheersing van je gereedschap, het gaat om het aanleren van een volstrekt nieuwe zintuiglijke discipline. We moeten leren kijken als een beeldhouwer. Om dat echt te begrijpen, moeten we de romantische ideeën over artistieke intuïtie even parkeren en diep in de neurologie duiken. Er is namelijk een vlijmscherpe, wetenschappelijke verklaring voor die plotselinge visuele blindheid aan het hakblok. Your brain is a liar, en de spiegel is het enige instrument dat hard genoeg terugslaat om de waarheid boven tafel te krijgen.
steen kantelen beeldhouwen
Het voorspellende brein en de optische luiheid
​
Om te begrijpen waarom je hersenen liegen als je te lang op de vierkante centimeter werkt, moeten we kijken naar hoe ons visuele systeem evolutionair is opgebouwd. We groeien op met het idee dat onze ogen functioneren als een soort passieve videocamera. Het licht valt op je netvlies, de signalen reizen via de oogzenuw naar de visuele cortex achter in je hoofd en daar wordt een perfecte, objectieve live-registratie van de buitenwereld opgebouwd. Neurowetenschappers weten inmiddels dat dit een totale illusie is. De verwerking van visuele informatie kost ons brein namelijk gigantisch veel energie. Als de visuele cortex elke milliseconde alle binnenkomende fotonen vanaf nul zou moeten analyseren en berekenen, zouden onze hersenen onmiddellijk oververhit raken.

​Om die energiezuinigheid te garanderen, maakt ons brein gebruik van een mechanisme dat in de cognitieve psychologie predictive processing, oftewel
voorspellende codering, wordt genoemd. De bekende Nederlandse neurowetenschapper Dick Swaab beschrijft in zijn inzichten over de werking van het menselijke brein hoe ons centrale zenuwstelsel continu interne modellen van de werkelijkheid construeert. Je brein kijkt niet primair van buiten naar binnen (bottom-up), maar projecteert zijn eigen verwachtingen van binnen naar buiten (top-down). Je ziet in feite niet wat er daadwerkelijk staat, je ziet de best mogelijke voorspelling die je hersenen hebben gemaakt over wat er zou moeten staan.
Wanneer je als beeldhouwer start met een nieuw project, activeer je direct zo’n krachtig top-down model. Je hebt een concept in je hoofd, een ruimtelijk idee dat is opgeslagen in je creatieve databank. Mijn eigen neurodivergente brein is bijvoorbeeld een constante storm van zulke visuele modellen. Ik sla patronen op uit de permacultuur op de volkstuin, ik absorbeer de industriële structuren van een technofestival en ik neem de ingewikkelde bliklijnen mee van experimentele installaties uit musea. Al die flarden vormen samen een intern architectonisch blauwdruk.

Wanneer je vervolgens voor je blok steen gaat staan, begint je brein dat interne model over de ruwe werkelijkheid van de materie heen te projecteren. Je kijkt naar de steen, maar je hersenen zijn zo enthousiast over je eigen plan dat ze de fysieke afwijkingen, de asymmetrie en de constructiefouten simpelweg wegfilteren om het interne model kloppend te houden. Je kijkt naar je idee, niet naar de realiteit.
gaten steen beitel
De valkuil van de retinale adaptatie
Dit neurologische filter wordt exponentieel sterker naarmate je langer en intensiever op één specifieke plek blijft werken. Dit is het gevaar van de micro-focus, het werken op de vierkante centimeter. Wanneer je uren achter elkaar met je beitel en je rasp op een klein oppervlak van een paar centimeter zit te turen, treedt er een fenomeen op dat neurale adaptatie of habituatie wordt genoemd.

De fotoreceptoren op je netvlies en de neuronen in de primaire visuele cortex (het V1-gebied) reageren extreem sterk op verandering, beweging en contrast. Maar wanneer een visuele prikkel gedurende een lange tijd nagenoeg onveranderd blijft, omdat jij met je neus op dezelfde boog gefocust blijft, beginnen die specifieke zenuwcellen hun vuursnelheid drastisch te verlagen. Ze worden moe, ze raken verzadigd en ze stoppen met het doorgeven van de nuances.

Dit betekent dat je letterlijk blind wordt voor de vorm die onder je handen staat. Omdat de binnenkomende sensorische data (bottom-up) opdroogt door deze retinale vermoeidheid, neemt het voorspellende brein de regie volledig over. Je hersenen vullen de blinde vlekken in met het gecachte, ideale plaatje dat je al uren in je hoofd hebt zitten. Je brein sluit een soort esthetisch compromis met zichzelf: het strijkt de rammelende verhoudingen in je perceptie glad om cognitieve dissonantie te voorkomen.

Je denkt dat je heel geconcentreerd aan het corrigeren bent, maar in werkelijkheid ben je gevangen geraakt in een neurologische echokamer. Je bent je eigen routine aan het valideren. Dit is waarom gevorderde makers zo vaak de mist in gaan bij de afwerking. Ze zien een interessante, ruwe spanning ontstaan en in plaats van uit te zoomen, kruipen ze direct in de verfijning. Ze willen de boel controleren, poetsen en gladmaken, zonder in de gaten te hebben dat de grote vorm in de basis al lang zijn ruimtelijke urgentie heeft verloren.
De spiegel als neurologische sabotage
Hoe breek je door deze hardnekkige biologische blokkade heen? Je kunt namelijk niet simpelweg tegen jezelf zeggen dat je vanaf nu objectiever moet gaan kijken. Je wilskracht is niet sterk genoeg om de automatische energiebesparingsmodus van je visuele cortex te deactiveren. Er is een externe, mechanische schok nodig om het top-down model van je brein met een rotgang omver te blazen. En dat is exact wat de spiegel doet.

Wanneer je de sculptuur bekijkt via de reflectie van een grote spiegel, saboteer je op brute wijze het predictive processing-systeem van je hersenen. Door de horizontale as van het beeld om te draaien, herkent je brein de vorm niet meer als het vertrouwde object waar het al uren een mentaal model van heeft bijgehouden. De visuele configuratie is plotseling compleet nieuw. De aders in het albast lopen ineens de andere kant op, de schaduwen vallen onverwacht en de richting van de lijnen is gespiegeld.

De hersenen proberen het binnenkomende beeld te matchen met het gecachte model, maar die vergelijking faalt jammerlijk. Er ontstaat een gigantisch 'error-signaal' in je neurale netwerk. Dit foutensignaal dwingt de prefrontale cortex om de automatische piloot onmiddellijk uit te schakelen. Je brein kan niet anders dan overschakelen op pure, bottom-up verwerking. Het moet de visuele data noodgedwongen vanaf de basis opnieuw gaan berekenen en analyseren. Het top-down filter ligt in duizend scherven op de grond. De spiegel dwingt je om de sculptuur te zien zoals hij daadwerkelijk in de fysieke ruimte staat: als een rauw, anoniem driedimensionaal object, ontdaan van al je artistieke intenties en romantische projecties.

Ineens zie je die knik in de boog wel. Ineens zie je dat die asymmetrie helemaal niet spannend is, maar gewoon een slappe constructiefout. De spiegel trekt je onbarmhartig uit je comfortzone en confronteert je met de harde realiteit van de massa. Dit is de essentie van kijken als een beeldhouwer. Het is het cultiveren van de trage, objectieve blik die de ruis uit je hoofd elimineert.
De wetten van de ruimtelijke transformatie
De spiegelmethode is geen extraatje, maar een fundament van onze methodiek. Tijdens de lessen houden Alex en ik scherp toezicht. Wanneer je twintig minuten op dezelfde vierkante centimeter schuurt, grijpen we in. We vragen je het gereedschap neer te leggen, afstand te nemen en de spiegel te gebruiken. We praten je niet naar de mond en wijzen je direct op saaie vormen of het ontwijken van lastige compositorische beslissingen. Wij dagen je uit om dwars door de barrière van je eigen perceptie heen te breken.

Naast de spiegel gebruiken we andere neurologische technieken om je voorspellende brein te ontregelen, zoals het constant kantelen van de steen op de bok. Zodra je de steen draait, veranderen de zwaartekracht en de schaduwwerking, waardoor de massa zich opnieuw moet verhouden tot de leegte. Dit dwingt je tot nadenken over de innerlijke monumentaliteit van je beeld. Wij geloven dat een klein sculptuurtje evenveel impact kan maken als een monumentaal werk, mits alle anekdotische franjes zijn weggehaald en de pure, gecomprimeerde kern overblijft. De spiegel is hierbij je ultieme instrument om die universele spanning te toetsen.

Dit proces vraagt om een veilige en stabiele basis, want je kunt je waarneming pas loslaten als je fundament onwrikbaar is. Daarom hanteren we een ijzeren discipline wat betreft houding en veiligheid. Beeldhouwen is een fysieke sport waarbij je vanuit je core werkt en niet vanuit je pols. Je moet stevig op je benen staan en gesloten schoenen dragen, zodat je voeten beschermd zijn bij het verplaatsen van zware steen. Pas vanuit een veilige fysieke houding ontwikkel je de mentale flexibiliteit om de confrontatie met de steen en met jezelf aan te gaan.​
roze steen rasp handschoen
Exposities en de Leidse Kunstroute
Dit diepgaande vormonderzoek, waarbij we de ambachtelijke techniek verbinden met neurologische scherpte en filosofische diepgang, is de rode draad door al onze activiteiten. Voordat het nieuwe seizoen start, vieren we eind september een gigantisch artistiek hoogtepunt. Op 26 en 27 september 2026 transformeren we ons hele atelier tot een monumentale salon tijdens de grote expositie van de Leidse Kunstroute. Dit wordt een waanzinnig evenement waarin we onze eigen expertise tonen en een breed publiek kennis laten maken met ons atelier en de sfeer van het werken bij ons.

De Leidse Kunstroute is voor ons het ideale podium om deze verbinding tussen vakmanschap en autonomie te tonen. Het is een prachtig moment om als atelier deel uit te maken van het bruisende culturele klimaat in de stad. Voor bezoekers biedt het de unieke kans om niet alleen naar afgeronde kunstwerken te kijken, maar ook om de sfeer van ons atelier te proeven en in gesprek te gaan met de (ook jonge!) makers. Het is meer dan een expositie; het is een uitwisseling van visies die de basis legt voor de creatieve energie waar we het hele jaar op voortbouwen.
Het nieuwe seizoen: claim je plek aan de bok
Direct na deze expositie, in de eerste week van oktober 2026, gaan de deuren van onze wekelijkse, doorlopende beeldhouwcursussen weer wagenwijd open. Als buiten de najaarsstormen over de Kenauweg jagen en de winterkou zijn intrede doet, creëren we binnen een warme, bruisende en hyper-gefocuste proeftuin. We werken in deze cursussen met onze beproefde, flexibele strippenkaarten. Dat geeft jou als gevorderde maker de ultieme artistieke vrijheid: je bent niet gebonden aan een rigide schoolsysteem, maar je claimt je plek aan de bok wanneer het past binnen het ritme van jouw eigen creatieve proces en je eigen databank aan ideeën.

Ik moet echter heel helder met je zijn: de doorlopende cursus zit op dit moment al bijna helemaal vol. De avonden op de dinsdag en de woensdag puilen traditioneel snel uit en de plekken voor het nieuwe seizoen zijn dit jaar sneller gegaan dan ooit tevoren. Gelukkig hebben we op een aantal specifieke dagdelen nog wat ruimte kunnen creëren voor makers die de diepte in willen. We hebben op dit moment nog een aantal plekken vrij op de middagen op donderdag en vrijdag, en er zijn nog enkele bokken beschikbaar op de zaterdagochtend en de zaterdagmiddag.

Het is ook zo dat de prijzen verhoogd worden per 1 augustus. Wacht dus niet te lang en zorg dat je deze week je strippenkaart voor het seizoen dat in oktober 2026 start nog snel veiligstelt. Als de resterende plekken op de donderdag-, vrijdag- en zaterdagsessies eenmaal vergeven zijn, sluit de poort onherroepelijk en zetten we de wachtlijst erop. We houden de groepen bewust heel klein om de persoonlijke, vakkundige en uitdagende begeleiding van Alex en mij te kunnen garanderen.

​Laat je visuele cortex je niet langer voor de gek houden in je eentje in je schuurtje. Stap het atelier binnen, pak die grote spiegel, zet je beitel op het albast en leer eindelijk kijken naar wat er werkelijk staat.

Nu ben ik ontzettend benieuwd naar jouw ervaringen met deze neurologische sabotage. Heb jij weleens meegemaakt dat de spiegel je een complete schok bezorgde toen je dacht dat je beeld af was? Hoe dwing jij jezelf om uit te zoomen als je merkt dat je verdwaalt in de details van de vierkante centimeter? Laat hieronder een reactie achter onder deze blog, ik wil jouw visie ontzettend graag horen en samen de discussie voortzetten aan de bok!
0 Opmerkingen



Laat een antwoord achter.

    Simone van Olst

    Beeldhouwer, begeleider kunstenaars, museum lover, organisator culturele projecten, kunstlezingen, schrijver.

    Archief

    Augustus 2026
    Juli 2026
    Juni 2026
    Mei 2026
    April 2026
    Maart 2026
    Februari 2026
    Januari 2026
    December 2025
    November 2025
    Oktober 2025
    September 2025
    Augustus 2025
    Juli 2025
    Juni 2025
    Mei 2025
    April 2025
    Maart 2025
    Februari 2025
    Januari 2025
    December 2024
    November 2024
    September 2024
    Februari 2022
    Januari 2022
    December 2021
    November 2021
    Oktober 2021
    September 2021
    Juni 2021
    December 2020
    November 2020
    Oktober 2020
    September 2020
    Oktober 2019
    Juni 2019
    Oktober 2018
    September 2018
    Juni 2018
    Mei 2018
    December 2016
    November 2016
    Oktober 2016
    September 2016
    Augustus 2016
    Juli 2016
    Juni 2016
    Mei 2016
    April 2016
    Maart 2016
    Februari 2016
    Januari 2016
    December 2015
    November 2015
    Oktober 2015
    September 2015
    Augustus 2015
    April 2015
    Maart 2015
    Januari 2015
    December 2014
    November 2014
    September 2014

    Categorie

    Alles
    Abstractie
    ADHD
    Albast
    Alex Sluimer
    Angst
    Balans
    Beelden
    Beeldhouwatelier Leiden
    Beeldhouwen
    Boeken
    Brein
    Chaos Schriftjes Methode
    Compositie
    Creatief Proces
    Creativiteit
    Denkwerk
    Diepte En Perspectief
    Divergent Denken
    Doe Het Zelf
    Emotionele Inhoud
    Energie
    Exposities
    Genieten
    Healing
    Hygge
    Innerlijke Rust
    Innovatie
    Inspiratie
    Kristal
    Kunst Leiden
    Kunstroute
    Lagom
    Leidse Kunstroute
    Marmer
    Mentale Rust
    Mindset
    Narratief
    Negatieve Ruimte
    Overvloed
    Persoonlijke Groei
    Persoonlijke Ontwikkeling
    Productieviteits Druk
    Productiviteit
    Psycologie
    Rust
    SamStone
    Schilderkunst
    Sculptuur
    Simone Van Olst
    Slaap
    Slapen
    Speksteen
    Steenbeeldhouwen
    Steensoorten
    Tentoonstelling
    Textuur
    Veerkracht
    Vertouwen
    Waxinelichtje
    Workshop
    Zelfliefde

    RSS-feed


​Neem contact op of kom langs:


Foto

atelier

Kenauweg 17a
​

2331 BA Leiden
​
Openingstijden

CONTACT

Telefoon:
​06-285 68 997
​
Mail:
[email protected]

bedrijfsgegevens

KVK nummer:
​57186820
​
Btw identificatienummer: NL001980586B04

PRIVACY

Privacyverklaring

Cookieverklaring
​

Algemene voorwaarden