De eerste daad van verbeelding – de filosofie van de materie en de steenkeuze

We hebben gezien dat de perfecte schets niet op papier ligt in onze eerste blog, maar in de motorische verbeelding van je brein, en dat de lijn met het hele lichaam moet worden belichaamd in onze tweede blog. Maar de essentie van beeldhouwen ligt bij de materie zelf.

Elke steen — of het nu de glinsterende, zachte speksteen is, de doorzichtige, harde albast, of de klassieke, onverbiddelijke marmer — stelt een andere vraag. En je keuze is niet neutraal. Het is de eerste daad van verbeelding.

In de masterclass Schets naar Beeld gaan we daarom diep in op de fenomenologie van de materie. Je leert de steen niet alleen te bewerken, maar deze ook te lezen, te begrijpen en te voelen als een dialoogpartner.

De filosofie van de steen driehoek
De meest voorkomende fout is dat een beginner een idee heeft en vervolgens een steen kiest om dat idee uit te voeren. Wij draaien het om. Je luistert eerst naar wat de steen wil vertellen.

De kennis die we delen
De eigenschappen van de steen bepalen de aard van je sculptuur en de houding van de beeldhouwer.

1. Speksteen (de toegankelijke zachtheid). Speksteen is zacht, warm en vergevingsgezind. Het is de ideale steen om snel volume te creëren. De vraag die speksteen stelt, is: “Waar ligt mijn spontane vorm?” De dialoog is snel, vloeiend en nodigt uit tot experiment. Het is perfect voor de Beelddenker die snel zijn associaties en vormen wil zien verschijnen.
2. Albast (de lichte mysticus). Albast is harder en heeft een ongelooflijke, doorschijnende kwaliteit. Het speelt met licht. De vraag die albast stelt, is: “Welke essentie wil ik onthullen?” Het vereist precisie en geduld. Je kunt niet zomaar slaan; je moet begeleiden. De sculpturen in albast worden vaak dragers van een innerlijke, etherische kwaliteit. Je leert het materiaal respecteren.
3. Marmer (de eeuwige kracht). Marmer is de klassieke, dichte en harde materie. Het eist respect en technische discipline. De vraag die marmer stelt, is: “Welke vorm is het waard om eeuwig te zijn?” De bewerking is traag en de weerstand is hoog. Marmer dwingt tot een complete, onwankelbare intentie.

De kracht van zintuiglijke diepgang
In de masterclass leren we technieken om deze zintuiglijke eigenschappen al mee te nemen in je innerlijke repetitie.
​
Toen we de oefening van de motorische verbeelding deden, werden de deelnemers gevraagd om niet alleen de beweging van de beitel voor te stellen, maar ook de gevolgen op de materie te voelen.

• Als je ‘vrijheid’ in albast wilt maken, voel je de beitel zachtjes de doorschijnende, witte massa afschilferen. De beweging is begeleidend.
• Als je ‘conflict’ in marmer wilt maken, voel je de stoot van de hamer terugkomen in je pols. De beweging is gecontroleerd, strak en krachtig.​

Door de materie zo diep te integreren, begin je te denken als de steen. Je weet al hoe het voelt om de korrel van zandsteen te doorbreken, of hoe het is om de gladde, onverbiddelijke huid van marmer te polijsten. De sculptuur is dan niet het resultaat van bewerking, maar van een vriendschappelijke, doch uitdagende dialoog.

De filosofische erfenis: zien wat eruit wil
Ons atelier in Leiden, waar Alex en ik al bijna 25 jaar lesgeven, staat in een lange traditie. We verwijzen graag naar het idee dat de vorm al in de steen zit, en de taak van de beeldhouwer is enkel om deze te bevrijden. Dit is een concept dat al bij Michelangelo speelde.

Dit filosofische principe wordt pas tastbaar wanneer je de materie begrijpt op het diepe niveau dat wij aanbieden. De steen heeft een ‘stem’, en door je motorische systeem te trainen om zintuiglijk te luisteren naar die stem, wordt jouw bewerking de perfecte articulatie.

Dit alles is de reden waarom onze masterclass veel meer is dan een Schets naar Beeld cursus. Het is een les in materiaalrespect en artistieke intentie.

In onze volgende en laatste blog duiken we in het mentale proces: hoe je met jouw snelle, associatieve brein (de chaos schriftjes!) deze diepgaande kennis over de materie en het lichaam perfect kunt structureren.

Wil jij het verschil tussen speksteen en marmer voelen tot in de kern van je motorische verbeelding? De volledige dialoog met de materie leer je alleen in de masterclass Schets naar Beeld. Meld je aan voor de nieuwsbrief om als eerste op de hoogte te zijn wanneer de volgende editie plaatsvindt! En kom alvast het verschil voelen: boek een strippenkaart om de unieke eigenschappen van onze materialen in het atelier te ervaren.