Man, man, man. Als er iets is wat de kunstgeschiedenis keer op keer bewijst, dan is het wel dat echte creativiteit geen eiland is. Zeker niet in de modernistische periode.
Mijn naam is Simone van Olst, welkom op mijn blog. We hadden het er al uitgebreid over: de ongelooflijke, allesbepalende ontmoeting die Barbara Hepworth en Ben Nicholson hadden met Constantin Brâncuși in april 1933. Die ene middag in zijn chaotische, maar serene atelier in Parijs was de ultieme katalysator.
Maar die reis was meer dan Brâncuși alleen. Het was een blikseminslag van internationale ideeën, een intellectuele vuurdoop die Hepworth en Nicholson definitief wegtrok van het conservatieve Britse kunst establishment.
Het gevolg? Ze sloten zich aan bij de meest georganiseerde, meest ambitieuze club van abstracte kunstenaars ter wereld: "Abstraction-Création".
En dat is precies waar we vandaag de diepte ingaan. Want die overstap, het lidmaatschap van deze internationale beweging, veranderde niet alleen hun biografie, het legitimeerde de abstractie in Groot-Brittannië, en gaf Hepworth de vrijheid om die ene, radicale stap te zetten: het gat.
Dit is een essentieel hoofdstuk voor iedereen die bij ons in het atelier in Leiden met steen werkt en denkt over de reden waarom je een vorm abstract maakt. Het gaat om je manifest.
Mijn naam is Simone van Olst, welkom op mijn blog. We hadden het er al uitgebreid over: de ongelooflijke, allesbepalende ontmoeting die Barbara Hepworth en Ben Nicholson hadden met Constantin Brâncuși in april 1933. Die ene middag in zijn chaotische, maar serene atelier in Parijs was de ultieme katalysator.
Maar die reis was meer dan Brâncuși alleen. Het was een blikseminslag van internationale ideeën, een intellectuele vuurdoop die Hepworth en Nicholson definitief wegtrok van het conservatieve Britse kunst establishment.
Het gevolg? Ze sloten zich aan bij de meest georganiseerde, meest ambitieuze club van abstracte kunstenaars ter wereld: "Abstraction-Création".
En dat is precies waar we vandaag de diepte ingaan. Want die overstap, het lidmaatschap van deze internationale beweging, veranderde niet alleen hun biografie, het legitimeerde de abstractie in Groot-Brittannië, en gaf Hepworth de vrijheid om die ene, radicale stap te zetten: het gat.
Dit is een essentieel hoofdstuk voor iedereen die bij ons in het atelier in Leiden met steen werkt en denkt over de reden waarom je een vorm abstract maakt. Het gaat om je manifest.
Parijs 1933: de pelgrimage naar de zuiverheid
Laten we de context nog even scherp krijgen. Begin jaren dertig was Groot-Brittannië nogal laag-frequent als het op radicale kunst aankwam. De kunstwereld was terughoudend, de traditie van figuratie was sterk. Hepworth en Nicholson wisten dat hun zoektocht naar abstractie – naar de zuivere, non-objectieve vorm – internationaal moest worden gevalideerd en gevoed. Ze hadden gelijk: je moet de chaos in je eigen hoofd en atelier soms toetsen aan de orde van de grotere wereld.
Ze reisden naar Parijs, het kloppend hart van de modernistische revolutie, en bezochten daar de drie meest invloedrijke, en toch totaal verschillende, kunstenaars van dat moment. Dit was hun creatieve studiereis.
Laten we de context nog even scherp krijgen. Begin jaren dertig was Groot-Brittannië nogal laag-frequent als het op radicale kunst aankwam. De kunstwereld was terughoudend, de traditie van figuratie was sterk. Hepworth en Nicholson wisten dat hun zoektocht naar abstractie – naar de zuivere, non-objectieve vorm – internationaal moest worden gevalideerd en gevoed. Ze hadden gelijk: je moet de chaos in je eigen hoofd en atelier soms toetsen aan de orde van de grotere wereld.
Ze reisden naar Parijs, het kloppend hart van de modernistische revolutie, en bezochten daar de drie meest invloedrijke, en toch totaal verschillende, kunstenaars van dat moment. Dit was hun creatieve studiereis.
De drie vonken die de Britse scène aanstaken
Vonk 1: Constantin Brâncuși
Zoals we al bespraken, stond Brâncuși voor de absolute essentie. Zijn sculpturen waren meditatieve objecten, teruggebracht tot de oervorm: de ei-vorm, de kolom, de vlucht. De les die Hepworth hier leerde, was de absolute waarheid van het materiaal en de noodzaak om de vorm te strippen tot zijn meest fundamentele, tijdloze kern. Hij gaf hen de filosofische basis voor abstractie: je verwijdert de representatie om de waarheid te onthullen. Zonder deze basis was de stap naar de volgende twee figuren veel te groot geweest.
Vonk 2: Jean (Hans) Arp en Sophie Taeuber-Arp
Dit echtpaar was cruciaal. Hans Arp introduceerde de biomorfe (organische) vorm die Hepworth zo sterk beïnvloedde. Sophie Taeuber-Arp bracht een rationele, geometrische abstractie vanuit haar achtergrond in textielontwerp, wat haar tot een sleutelfiguur maakte in de constructieve kunst. Hun samensmelting van organische en geometrische abstractie was een perfecte les voor Hepworth.
Voor Hepworth, die zo verbonden was met de natuur van Cornwall, was Arp cruciaal. Brâncuși gaf haar de perfecte geometrie; Arp gaf haar de perfecte organische chaos. Hij liet zien dat abstractie niet alleen maar strakke Mondriaan-achtige lijnen hoefde te zijn, maar ook de natuurlijke, onvoorspelbare welving van een lichaam of een rots kon vangen. Dit is het begin van Hepworths vermogen om geologie en het lichaam in één vorm te vangen.
Vonk 3: Pablo Picasso
Hoewel Picasso geen puur abstracte kunstenaar was zoals de anderen, was zijn invloed op de modernisten gigantisch. Zijn cubisme en zijn latere, vaak grillige sculpturale assemblages, gaven Hepworth de radicale toestemming om de regels te overtreden.
Picasso liet zien dat je de werkelijkheid mocht fragmenteren, uit elkaar trekken en weer in elkaar zetten op een totaal nieuwe, persoonlijke manier. Hij toonde de mentale vrijheid om materiaal en vorm te manipuleren zonder je gebonden te voelen aan de traditie.
Dit zette de deur open voor Hepworth om later, toen ze groter ging werken en met brons en assemblages, haar materialen te combineren en de vorm te breken met haar iconische gaten.
Vonk 1: Constantin Brâncuși
Zoals we al bespraken, stond Brâncuși voor de absolute essentie. Zijn sculpturen waren meditatieve objecten, teruggebracht tot de oervorm: de ei-vorm, de kolom, de vlucht. De les die Hepworth hier leerde, was de absolute waarheid van het materiaal en de noodzaak om de vorm te strippen tot zijn meest fundamentele, tijdloze kern. Hij gaf hen de filosofische basis voor abstractie: je verwijdert de representatie om de waarheid te onthullen. Zonder deze basis was de stap naar de volgende twee figuren veel te groot geweest.
Vonk 2: Jean (Hans) Arp en Sophie Taeuber-Arp
Dit echtpaar was cruciaal. Hans Arp introduceerde de biomorfe (organische) vorm die Hepworth zo sterk beïnvloedde. Sophie Taeuber-Arp bracht een rationele, geometrische abstractie vanuit haar achtergrond in textielontwerp, wat haar tot een sleutelfiguur maakte in de constructieve kunst. Hun samensmelting van organische en geometrische abstractie was een perfecte les voor Hepworth.
Voor Hepworth, die zo verbonden was met de natuur van Cornwall, was Arp cruciaal. Brâncuși gaf haar de perfecte geometrie; Arp gaf haar de perfecte organische chaos. Hij liet zien dat abstractie niet alleen maar strakke Mondriaan-achtige lijnen hoefde te zijn, maar ook de natuurlijke, onvoorspelbare welving van een lichaam of een rots kon vangen. Dit is het begin van Hepworths vermogen om geologie en het lichaam in één vorm te vangen.
Vonk 3: Pablo Picasso
Hoewel Picasso geen puur abstracte kunstenaar was zoals de anderen, was zijn invloed op de modernisten gigantisch. Zijn cubisme en zijn latere, vaak grillige sculpturale assemblages, gaven Hepworth de radicale toestemming om de regels te overtreden.
Picasso liet zien dat je de werkelijkheid mocht fragmenteren, uit elkaar trekken en weer in elkaar zetten op een totaal nieuwe, persoonlijke manier. Hij toonde de mentale vrijheid om materiaal en vorm te manipuleren zonder je gebonden te voelen aan de traditie.
Dit zette de deur open voor Hepworth om later, toen ze groter ging werken en met brons en assemblages, haar materialen te combineren en de vorm te breken met haar iconische gaten.
Abstraction-Création: het manifest van de orde
Na deze creatieve overdosis in Parijs wisten Hepworth en Nicholson: ze stonden niet alleen. Ze waren onderdeel van iets groters dan de Britse Eilanden. Ze moesten zich aansluiten bij de organisatie die deze ideeën bundelde. En zo geschiedde: ze sloten zich aan bij Abstraction-Création.
Na deze creatieve overdosis in Parijs wisten Hepworth en Nicholson: ze stonden niet alleen. Ze waren onderdeel van iets groters dan de Britse Eilanden. Ze moesten zich aansluiten bij de organisatie die deze ideeën bundelde. En zo geschiedde: ze sloten zich aan bij Abstraction-Création.
| Maar wat was Abstraction-Création? Deze beweging werd in 1931 in Parijs opgericht, grotendeels als een protest tegen het Surrealisme. Terwijl de surrealisten (Denk aan Dalí of Miró) zich stortten op het onderbewuste, de droom en de psychoanalyse (de chaos), stond Abstraction-Création voor:
Dit was de perfecte omgeving voor Hepworth en Nicholson. Zij, die met hun methodische discipline de chaos van hun brede inspiratie wilden beheersen (denk weer aan mijn ‘chaos schriftjes’ en Hepworths ‘recepten’), vonden hier de intellectuele en artistieke structuur die ze nodig hadden. |  |
De wereldwijde familie
Het lidmaatschap van Abstraction-Création plaatste Hepworth onmiddellijk in een wereldwijd pantheon van modernistische zwaargewichten:
Door zich bij deze groep aan te sluiten, claimden Hepworth en Nicholson niet alleen een plek aan de internationale tafel, ze importeerden de radicaliteit van het Europese continent direct naar het Verenigd Koninkrijk.
Dit was een daad van artistieke moed en logistieke intelligentie. Ze begrepen dat kunst ook over netwerken en communicatie gaat. Door hun werk in de jaarlijkse publicaties (Cahiers d'Art) van de groep te laten zien, werd Hepworths werk niet langer beoordeeld door de lokale, conservatieve Britse critici, maar door de meest vooruitstrevende geesten ter wereld.
Het lidmaatschap van Abstraction-Création plaatste Hepworth onmiddellijk in een wereldwijd pantheon van modernistische zwaargewichten:
- Piet Mondriaan (Nederland)
- Wassily Kandinsky (Rusland/Duitsland)
- Theo van Doesburg (Nederland – die de term 'Konkrete Kunst' lanceerde)
- Sonia Delaunay (Frankrijk)
Door zich bij deze groep aan te sluiten, claimden Hepworth en Nicholson niet alleen een plek aan de internationale tafel, ze importeerden de radicaliteit van het Europese continent direct naar het Verenigd Koninkrijk.
Dit was een daad van artistieke moed en logistieke intelligentie. Ze begrepen dat kunst ook over netwerken en communicatie gaat. Door hun werk in de jaarlijkse publicaties (Cahiers d'Art) van de groep te laten zien, werd Hepworths werk niet langer beoordeeld door de lokale, conservatieve Britse critici, maar door de meest vooruitstrevende geesten ter wereld.
De fysieke vertaalslag: het manifest in de steen
Wat is nu het directe, fysieke gevolg van dit lidmaatschap en de Parijse vonken? Het is de definitieve, onomkeerbare sprong van Hepworth in de pure, constructieve abstractie. De meest concrete vertaling van de filosofie van Abstraction-Création én de invloed van Brâncuși en Arp zie je in haar doorbraakwerk van 1934: de eerste geperforeerde sculpturen.
Wat is nu het directe, fysieke gevolg van dit lidmaatschap en de Parijse vonken? Het is de definitieve, onomkeerbare sprong van Hepworth in de pure, constructieve abstractie. De meest concrete vertaling van de filosofie van Abstraction-Création én de invloed van Brâncuși en Arp zie je in haar doorbraakwerk van 1934: de eerste geperforeerde sculpturen.
 | Het gat: abstractie, constructie en leegte. Het gat (de holte) is de ultieme manifestatie van Abstraction-Création in het driedimensionale vlak.
|
Door het gat te maken, bevrijdde Hepworth zichzelf definitief van de figuur en de traditie. Ze creëerde een non-objectief sculptuur dat zijn eigen realiteit was. Ze nam de sereniteit van Brâncuși’s ei, en injecteerde er de dynamiek, de beweging en de verbinding met de ruimte in. Dit was haar persoonlijke manifest in steen.
De verbintenis met de chaos-orde balans
Dit alles is de perfecte illustratie van de spanning die jij en ik zo goed kennen: de balans tussen chaos en orde.
Je kunt alleen radicaal abstractie bedrijven als je een ijzersterke discipline hebt. De leden van Abstraction-Création waren geen vrije vogels; ze waren methodische denkers die de ultieme vrijheid vonden in de strikte regels van de geometrie en de ratio.
Dat is de les die ik jullie, bezoekers van ons atelier, wil meegeven. Als je met je speksteen of albast begint, denk dan niet dat je maar wat doet. Je bent bezig met een universele constructie. Je bent bezig met het zuiveren van je idee totdat alleen de absolute, non-objectieve waarheid overblijft. En dat doe je door controle uit te oefenen op de materie.
Dit alles is de perfecte illustratie van de spanning die jij en ik zo goed kennen: de balans tussen chaos en orde.
- De chaos. De brede, allesomvattende, ADHD-achtige inspiratie (Picasso's vrijheid, Arp's organische vormen, de zee, de kosmos).
- De orde. De noodzaak om die chaos te kanaliseren via een rigoureuze structuur (Abstraction-Création, de 'recepten', de wiskunde van de snaren).
Je kunt alleen radicaal abstractie bedrijven als je een ijzersterke discipline hebt. De leden van Abstraction-Création waren geen vrije vogels; ze waren methodische denkers die de ultieme vrijheid vonden in de strikte regels van de geometrie en de ratio.
Dat is de les die ik jullie, bezoekers van ons atelier, wil meegeven. Als je met je speksteen of albast begint, denk dan niet dat je maar wat doet. Je bent bezig met een universele constructie. Je bent bezig met het zuiveren van je idee totdat alleen de absolute, non-objectieve waarheid overblijft. En dat doe je door controle uit te oefenen op de materie.
| Van Parijs naar Leiden: ons eigen manifest De erfenis van Abstraction-Création en de Parijse ontmoeting van 1933 is levend en actueel in ons Beeldhouwatelier in Leiden. Jij bent, of je het nu beseft of niet, onderdeel van die internationale beweging die streeft naar de helderheid van de vorm.
|  |
Die reis naar Parijs gaf Hepworth het netwerk en de moed om de abstracte revolutie in het Verenigd Koninkrijk te leiden (denk aan het opzetten van de groep Unit One). Ze liet zien dat je lokale roots (Cornwall) perfect kunt combineren met een universeel, constructief manifest.
De kunst is niet alleen maar het bewerken van de steen; het is de intellectuele en fysieke verbinding met deze geschiedenis. Door te weten hoe Hepworth de absolute zuiverheid zocht bij Brâncuși en de organische flow bij Arp, kun je met veel meer focus en diepgang aan jouw eigen werk beginnen.
De kunst is niet alleen maar het bewerken van de steen; het is de intellectuele en fysieke verbinding met deze geschiedenis. Door te weten hoe Hepworth de absolute zuiverheid zocht bij Brâncuși en de organische flow bij Arp, kun je met veel meer focus en diepgang aan jouw eigen werk beginnen.
Neem de sprong: word lid van de constructieve beweging
Je weet nu dat Hepworth niet zomaar abstract werd. Het was een bewuste, weloverwogen, en methodische keuze die werd gevoed door de absolute top van de internationale kunstscene in 1933.
Wil jij ook die zuiverheid, die constructieve kracht, en die absolute helderheid in jouw werk bereiken? Kom dan naar ons atelier in Leiden!
Meld je aan voor een workshop of pak een strippenkaart en laat ons je begeleiden bij het schrijven van jouw eigen, stenen manifest. We geven je de ‘recepten’ en de intellectuele munitie om met een ongekende focus aan je sculptuur te werken.
Sluit je aan bij de constructieve beweging in ons atelier. Ontdek de kracht van jouw eigen, abstracte waarheid.
Je weet nu dat Hepworth niet zomaar abstract werd. Het was een bewuste, weloverwogen, en methodische keuze die werd gevoed door de absolute top van de internationale kunstscene in 1933.
Wil jij ook die zuiverheid, die constructieve kracht, en die absolute helderheid in jouw werk bereiken? Kom dan naar ons atelier in Leiden!
Meld je aan voor een workshop of pak een strippenkaart en laat ons je begeleiden bij het schrijven van jouw eigen, stenen manifest. We geven je de ‘recepten’ en de intellectuele munitie om met een ongekende focus aan je sculptuur te werken.
Sluit je aan bij de constructieve beweging in ons atelier. Ontdek de kracht van jouw eigen, abstracte waarheid.
RSS-feed
