De hand van de vrouw: een ode aan de kracht in steen op Internationale Vrouwendag

Het is 8 maart, Internationale Vrouwendag, en terwijl de zon door de ramen van ons atelier aan de Kenauweg valt, kan ik niet anders dan stilstaan bij de enorme fysieke en intellectuele kracht die vrouwen al eeuwenlang in de beeldhouwkunst leggen. Mijn naam is Simone van Olst, welkom op mijn blog.

In een wereld die de beitel en de moker lang als 'mannelijk' domein zag, hebben vrouwen zich met een ongekende vasthoudendheid een weg naar de bok gevochten. Vandaag vieren we die strijd, niet alleen als een historisch feit, maar als een levende energie die we elke dag in ons eigen atelier voelen.

Wanneer we spreken over vrouwelijke beeldhouwers, hebben we het over makers die de materie niet alleen hebben onderworpen, maar haar hebben laten ademen met een gevoeligheid die de kunstgeschiedenis heeft doen wankelen. Het gaat over de moed om de vlezige welving van het menselijk lichaam en de krachtige architectuur van de ruimte op te eisen. Vandaag werpen we een licht op de wegbereiders van vroeger en de meesters van nu, die ons eraan herinneren dat creativiteit geen gender kent, maar wel een enorme dosis karakter.

De pioniers die vechten tegen de onzichtbaarheid
​Laten we beginnen bij de vrouwen die werkten in een tijd waarin ze niet eens toegelaten werden tot de kunstacademies. Denk aan Camille Claudel (1864-1943). Vaak weggezet in de schaduw van Rodin, maar wie haar werk echt bekijkt, ziet een emotionele diepgang en een technische finesse die Rodin soms miste. Zij begreep de dramatiek van de steen; haar beelden lijken wel vloeibaar marmer waarin het menselijk lijden en de passie zijn gestold. Zij bewees dat een vrouw de zwaarste steen kon dwingen om de meest fragiele menselijke emotie te tonen.

En dan is er natuurlijk Barbara Hepworth (1903-1975), de vrouw die we in ons atelier zo vaak aanhalen. Hepworth was een revolutionair van de vorm. Zij was een van de eersten die het aandurfde om gaten te maken in haar sculpturen — de introductie van de negatieve ruimte. Zij leerde ons dat wat er niet is, net zo belangrijk is als de massa zelf. Haar filosofie van de 'denkhand' (de niet-dominante hand die de vorm stuurt) is de basis van de Doodling Methode die we in onze masterclasses gebruiken. Hepworth herdefinieerde de relatie tussen de mens, de natuur en de abstracte geometrie.

De wetenschap van de vrouwelijke blik
Wetenschappelijk gezien is er veel geschreven over de 'female gaze' in de kunst. Psychologisch onderzoek suggereert dat vrouwelijke makers vaak een grotere nadruk leggen op de haptische ervaring — het voelen en de empathie met het object. In de neurowetenschap zien we dat deze vorm van 'belichaamde cognitie' leidt tot sculpturen die niet alleen visueel prikkelen, maar ook een diepe fysieke resonantie oproepen bij de kijker. Vrouwelijke beeldhouwers lijken de barrière tussen de eigen lichamelijkheid en de steen aan de bok sneller te slechten.
​
In ons atelier zien we dit dagelijks terug. De vrouwen die bij ons aan de slag gaan, hebben vaak een feilloos gevoel voor de balans tussen de brute kracht van de afslag en de uiterste tederheid van de afwerking. Het is een vorm van 'divergent denken' waarbij de anatomie niet alleen een medische realiteit is, maar een emotionele taal.

Meesters van nu die de grenzen verleggen
Kijken we naar het heden, dan zien we vrouwen die de avant-garde van de beeldhouwkunst vormen. Neem de Colombiaanse Doris Salcedo, die met haar monumentale installaties de politieke en emotionele pijn van een natie tastbaar maakt. Of Rachel Whiteread, die de 'leegte' letterlijk giet in beton en hars, waardoor we de afwezigheid van de dingen plotseling kunnen aanraken.

In Nederland hebben we makers als Lotta Blokker, die met haar figuratieve beelden een psychologische intensiteit bereikt die je de adem beneemt. Zij laat zien dat de traditie van het boetseren en hakken nog altijd springlevend is en dat de vlezige spierbundels in de handen van een vakvrouw een universele taal van troost kunnen worden. Deze vrouwen staan in de voorhoede; zij zijn de avant-garde die ons dwingt om de wereld — en onszelf — opnieuw te definiëren.

Jouw plek aan de bok
​Internationale Vrouwendag in ons atelier gaat over jou. Over de vrouw die voor het eerst een klopper oppakt en ontdekt dat zij de kracht heeft om marmer te laten barsten. Het gaat over de moed om ruimte in te nemen, letterlijk en figuurlijk. In de masterclass 'Schets naar Beeld' op 25 april en 2 mei vieren we deze creatieve autonomie. We gebruiken de methodieken van de grote vrouwen uit de geschiedenis om jouw eigen stem in de steen te vinden.

Het is een ode aan het vrije denken en aan de weigering om je te laten beperken door wat 'hoort'. Of je nu werkt aan een abstracte vorm die de wetten van de Topologie tart, of een figuur die de zwaartekracht lijkt te vergeten: op 8 maart vieren we dat de toekomst van de beeldhouwkunst in vrouwenhanden rust.

Meld je aan voor onze komende masterclasses en treed in de voetsporen van deze grootmeesters. Laten we samen aan de bok staan en laten zien dat de hand die de beitel vasthoudt, de wereld vormgeeft.

Verder lezen & verdiepen? Onze suggesties:

• Katy Hessel – The Story of Art without Men. Een essentieel overzicht van alle vrouwen die de kunstgeschiedenis hebben gevormd maar vaak zijn vergeten.
• Barbara Hepworth – A Pictorial Autobiography. Voor wie wil begrijpen hoe zij haar 'denkhand' inzette om de modernistische sculptuur te hervormen.
• Penelope Curtis – Modern British Sculpture. Met diepgaande analyses van de invloed van vrouwelijke beeldhouwers op de abstractie.