De magie van de herhaling: meesterschap over de Drieknoop

Misschien ben jij het wel geweest: een cursist die met ingehouden adem en opperste concentratie werkt aan die ene, eerste perfecte vorm. Of het nu gaat om een torso of een organisch object, er heerst vaak een heilig ontzag voor de steen. De angst om het fout te doen is bijna tastbaar. Maar de diepste waarheid van ons vak is dat meesterschap niet ontstaat door een eenmalige gelukstreffer, maar juist in de cadans van de herhaling! Mijn naam is Simone van Olst, welkom bij mijn blog.

Herhaling is absoluut niet saai en het is zeker geen strafwerk. Het is de motor van verdieping. In dit blog duiken we in de psychologie en de kunstzinnige noodzaak van het herhalen. We ontdekken waarom je een vorm pas écht begrijpt als je hem tien keer hebt geschetst, vijf keer in klei hebt gekneed en drie keer uit de steen hebt bevrijd. Beeldhouwen is namelijk geen intellectuele exercitie die je met je hoofd oplost, het is een fysiek proces dat in je cellen geprogrammeerd moet worden.

De neurologie van het maken: waarom je brein herhaling nodig heeft
Laten we beginnen bij de wetenschappelijke basis. Waarom voelt de eerste keer dat je een Lemniscaat uithakt zo ongemakkelijk, terwijl het de vierde keer lijkt alsof de beitel vanzelf de weg weet? Dat heeft alles te maken met neuroplasticiteit en de vorming van myeline. Wanneer je een nieuwe beweging aanleert, zoals de specifieke draaiing van je pols om een holte vloeiend te maken, vuren je neuronen signalen af. De eerste keer is dat pad in je hersenen nog hobbelig, maar door herhaling wordt dit pad bekleed met een isolerend laagje waardoor signalen sneller worden doorgegeven.

Als je een complexe vorm zoals de Drieknoop herhaalt, hoeft je brein op een gegeven moment niet meer na te denken over de techniek. Die capaciteit komt vrij en dán gebeurt de magie. Omdat je niet meer hoeft te vechten met de basis, ontstaat er ruimte voor verdieping. Je gaat nuances zien in de overgangen die je de eerste keer volledig miste.

Focus op de Drieknoop: plezier met de wiskunde
Er zijn vormen die zo complex zijn dat ze je ruimtelijk inzicht tot het uiterste tarten. De Drieknoop is daar het ultieme voorbeeld van. De eerste keer dat je deze drieknoop uit een blok marmer probeert te halen, raak je gegarandeerd de weg kwijt. Je hakt aan de voorkant een tunnel en ontdekt aan de achterkant dat je nergens uitkomt. Dit is het punt waar de psychologie van groei om de hoek komt kijken. Zeg niet dat je het niet kunt, je kunt het simpelweg nog niet!

Juist daarom organiseren we de Drieknoop (Lemniscaat) masterclass van 28 t/m 30 mei 2026. Tijdens deze drie dagen gaan we de diepte in met deze fascinerende vorm. Door de vorm herhaaldelijk te bestuderen, begin je de logica te herkennen. Je begrijpt waar de spanning zit en waar de steen rust nodig heeft. Je gaat niet meer tegen de vorm in, maar je beweegt mee.

De vormstudie als dialoog: kijken, schetsen, voelen
In ons boek Ontdek: Schets naar Beeld en onze masterclass Schets naar Beeld hameren we op het belang van de voorstudie. De werkelijke verdieping begint op papier en in de klei.

• De kracht van de schets. Schets je project, zoals de Drieknoop, niet één keer, maar tien keer. Pas bij de vijfde schets begint je oog de werkelijke anatomie te vangen. Je ziet de lijnen op de rug niet meer als strepen, maar als volumes. Je ontdekt de negatieve ruimte tussen de vormen en gunt jezelf de tijd om de vorm te verteren.
• Klei als tussenvorm. Na het papier komt de klei. Dit leert je alles over gewicht en balans. Door drie verschillende kleimodellen te maken van die ene drieknoop, zie je pas echt de mogelijkheden. Je bent niet meer aan het gokken in de steen, want je hebt de vorm al drie keer gevoeld in je handen.

De beloning: eenwording met de materie
Als je de moed hebt om de herhaling te omarmen, zul je merken dat je beelden gaan ademen. Ze verliezen de stijfheid van de beginner en krijgen de souplesse van de vakman. De beelden in de gallery van Alex en mij die eruitzien alsof ze moeiteloos uit de steen zijn gegroeid, zijn het resultaat van tientallen eerdere studies.
​
Die diepe verdieping geeft een enorme bevrediging. Je werkt met een rustige zekerheid omdat je weet hoe het marmer zal reageren en hoe de vorm door de ruimte snijdt. Wanneer je de techniek door en door beheerst ontstaat de vrijheid om het proces te vergeten en je volledig te focussen op de essentie van het maken.

De cadans van het atelier
Beeldhouwen is een marathonsport. De weg naar die ene prachtige sculptuur loopt dwars door een dal van honderden schetsen en kleimodellen. Dat is geen omweg, dat is de route! We vergeten in deze snelle wereld vaak hoe lekker het is om ergens echt de tijd voor te nemen en een vorm zo goed te leren kennen dat hij als een oude vriend voelt.

Pak je schetsboek, neem een nieuw blok klei of zoek bij Samstone een steen uit om die Drieknoop nog een keer grondig te onderzoeken. Je zult ontdekken dat de steen niet harder wordt door herhaling, maar juist zachter omdat jij bent veranderd.
​
Kom naar het atelier en laat de haast buiten de roldeur. Laten we samen de cadans van de herhaling opzoeken tijdens de masterclass in mei. In de herhaling ligt de weg naar meesterschap en de ware vreugde van het maken!