Welkom bij mijn blog, mijn naam is Simone van Olst. Heb je je ooit afgevraagd waarom sommige kunstwerken je bij de keel grijpen, terwijl andere je koud laten? Waarom een bepaald beeld je blijft achtervolgen, dagen, zelfs weken nadat je het hebt gezien? Het is geen toeval. Het is geen kwestie van 'smaak' alleen. Er zit een onzichtbare draad in, een stroom, een cyclus die elk betekenisvol beeldend werk doordringt. En het begint niet bij de vorm, niet bij de techniek, maar bij iets veel diepers: bij de emotie.
In mijn atelier in Leiden, waar steen transformeert onder handen van passie en inzicht, duiken we dagelijks in deze cyclus. Het is de fundering van alles wat we maken, en het is de kern van onze Masterclass Schets naar Beeld: Emotie → Concept → Vorm → Ruimte. Deze cyclus is de ademhaling van elk kunstwerk, de hartslag van betekenis. En als je die cyclus leert doorgronden, en vooral: leert voelen, dan maak je geen beelden meer; je creëert resonantie. Je maakt kunst die spreekt.
Maar laat ik je direct uitdagen: dit is geen simpel trucje. Dit vraagt om zelfonderzoek, om durven kijken naar wat er diep vanbinnen leeft. En dat is soms een rommelige, chaotische boel. Precies zoals in mijn 'chaos schriftjes' – daar waar de echte verbanden ontstaan.
| Fase 1: Emotie – Het oerbegin, de vonk Alles begint met een emotie. Een gevoel. En nee, ik heb het niet over een snelle emotie die je even voelt, maar over die diepere lagen, die sensaties die soms niet eens een naam hebben. Die knagende onrust, die overweldigende vreugde, dat verdriet dat zich als een zware deken om je heen wikkelt, die woede die door je aderen stroomt, of juist die serene rust na een lange wandeling door de duinen. Waarom is dit het startpunt? Omdat kunst, in haar meest zuivere vorm, een uiting is van de menselijke ervaring. En die ervaring is doordrenkt van emotie. De psychologie leert ons dat emoties niet alleen onze interne toestand beïnvloeden, maar ook hoe we de wereld waarnemen en hoe we reageren. De neurowetenschapper Antonio Damasio, in zijn baanbrekende werk Descartes' Error, toonde aan dat emoties geen belemmering zijn voor rationaliteit, maar juist essentieel voor besluitvorming en creatief denken. Zonder emotionele input, hoe beperkt ook, missen we de diepte die nodig is om zinvolle keuzes te maken, laat staan om betekenisvolle kunst te creëren. |
Denk aan de expressionisten, kunstenaars die emotie als primair doel hadden, vaak met vertekende vormen en felle kleuren. Zij begrepen dat de innerlijke beleving de motor van de creatie moest zijn.
- Uitdaging! De volgende keer dat een sterke emotie je raakt – of het nu frustratie is tijdens het avondeten, of pure verwondering bij een zonsondergang – pak dan je schriftje. En laat alles eruit stromen. Zonder filter. Dit is jouw persoonlijke oerbron.
Zodra je de emotie hebt gevoeld en (misschien) hebt vastgelegd, begint de vertaling. Dit is de fase van het concept. Hoe geef je die rauwe emotie een gedachte, een idee, een thema? Dit is waar de intuïtie en de ratio elkaar ontmoeten, of beter gezegd: elkaar uitdagen.
Een concept is niet zomaar 'een idee'. Het is de lens waardoor je de emotie gaat bekijken. Als de emotie 'verlorenheid' is, kan het concept 'de zoektocht naar een veilige haven' zijn. Als de emotie 'vreugde' is, kan het concept 'de explosie van leven' zijn. Het concept geeft richting aan de emotie, kanaliseert het, maar knelt het niet af.
Hoe onderzoek je dit? Dit is de fase van brainstormen en associëren. En ja, de "Chaos Schriftjes" zijn hier weer je beste vriend. Laat je brein vrij springen. Welke beelden, metaforen, verhalen, woorden komen er op bij dit concept? Trek lijnen tussen ogenschijnlijk ongerelateerde ideeën. Wat doet de kleur rood met het concept 'passie'? Welke architectonische vorm past bij het idee van 'stabiliteit'?
| Dit is het divergent denken waar psychologen als J.P. Guilford het over hadden: het vermogen om zoveel mogelijk ideeën te genereren vanuit één startpunt. De kracht van dit denken zit juist in het niet oordelen. Alex en ik zien dit elke dag in ons atelier: de meest verrassende ideeën ontstaan wanneer mensen de drang naar perfectie loslaten en durven te associëren. Mijn ADHD helpt me hier enorm bij; het is als een creatieve databank die razendsnel verbanden legt tussen alles wat ik ooit heb gezien, gelezen of ervaren. Van die chaotische input komt vaak de meest heldere output.
|
En dan komen we bij de vorm. Dit is het moment waarop de abstracte emotie en het concept tastbaar worden. Dit is de essentie van beeldhouwen: het bevrijden van een vorm uit de materie. Maar het is geen willekeurige vorm. Het is een vorm die de emotie en het concept belichaamt.
Hoe vertaal je een emotie als 'verlorenheid' naar een vorm? Misschien naar een in zichzelf gekeerde, gebogen vorm, met holtes die de leegte en de kwetsbaarheid uitdrukken. Of een vorm met scherpe randen die 'strijd' symboliseren. De keuze van de steensoort zelf speelt hierbij een enorme rol. Een zachte albast kan een delicate, kwetsbare emotie beter vangen dan een hard, hoekig graniet. Zoals de filosoof Marshall McLuhan zei: "The medium is the message." Het materiaal zélf communiceert al een deel van de boodschap.
Hoe onderzoek je dit? Dit is de fase van het schetsen, kleien, experimenteren. Visualiseer. Durf te beginnen met kleine modellen, probeersels. De "Chaos Schriftjes" mogen nu vol staan met schetsen, van simpele lijnen tot complexe constructies. Het gaat erom de vorm te vinden die de emotie het meest zuiver uitdrukt. En dit is geen rationeel proces; dit is een intuïtief proces dat gevoed wordt door wat je eerder hebt gevoeld en bedacht. De kunstenaar Anselm Kiefer, bekend van zijn monumentale werken die vaak zware emoties en geschiedenis uitdrukken, bewijst hoe de materialiteit van de vorm de impact van het concept kan versterken.
In ons atelier zien we dit dagelijks. Mensen komen binnen met een vaag idee, een gevoel. En door met hun handen in de steen te werken, door te voelen hoe de steen zich laat bewerken, ontstaat de vorm die zo dicht bij hun beleving ligt. De steen, met zijn eigen 'wil', wordt een partner in het creatieproces.
- Uitdaging! Pak je schetsboek (of een stuk klei). Kies je concept en begin te experimenteren met vormen. Denk aan organisch vs. geometrisch, gesloten vs. open, ruw vs. gepolijst. Welke vorm 'voelt' het meest als jouw emotie/concept?
| Fase 4: Ruimte - De dialoog met de wereld De laatste fase, en misschien wel de meest subtiele, is ruimte. Een beeldend werk bestaat niet in een vacuüm. Het staat in een ruimte, en gaat een dialoog aan met die ruimte én met de kijker. Ruimte is niet alleen de fysieke ruimte om het beeld heen, maar ook de lege ruimte in het beeld, de negatieve ruimte, de ruimte die het beeld definieert. De psychologie van waarneming leert ons dat lege ruimte – de 'negatieve ruimte' – net zo belangrijk is als de gevulde ruimte. Het stuurt de blik van de kijker, creëert spanning of rust, en kan zelfs een gevoel van beweging suggereren. Rudolf Arnheim, in zijn klassieke werk Art and Visual Perception, legt uit hoe het menselijk brein actief betekenis zoekt in de visuele informatie, en hoe compositie en de relatie tussen object en ruimte cruciaal zijn voor die betekenis. |
- Uitdaging! Plaats je schets of model in een (mentale of fysieke) ruimte. Hoe werkt het met het licht? Waar ontstaan schaduwen? Wat doet de lege ruimte om en in het beeld? Hoe voelt het om eromheen te lopen? Dit is je kans om het beeld te 'activeren' in de wereld.
Wat deze cyclus – Emotie → Concept → Vorm → Ruimte – zo waanzinnig krachtig maakt, is dat hij doorlopend is. Het is geen checklist die je afvinkt en vergeet. Het is een ademhaling. Soms begin je bij een sterke emotie. Soms word je getriggerd door een interessante vorm die je ergens zag, en ga je terug naar de emotie die die vorm bij jou oproept. De cirkel is nooit gesloten; hij blijft altijd in beweging.
En door deze cyclus diep te doorleven, creëer je beelden die dicht bij jouw beleving en emoties liggen. En dát, mijn vrienden, is de sleutel tot het maken van kunst die connectie maakt met de kijker. Want als jouw emotie authentiek is verwerkt in vorm en ruimte, dan voelt de kijker die echtheid. Het is een spiegel die je voorhoudt, waarin de kijker zijn eigen ervaringen kan herkennen, kan projecteren, en zich kan verbinden met jouw verhaal. Het is een moment van herkenning, van gedeelde menselijkheid.
| Deze diepe verbinding is waarom mensen soms wel drie uur blijven rondlopen in ons atelier tijdens de Leidse Kunstroute. Het is geen trucje; het is de transparantie van onze ziel, geweven in steen, die met hen resoneert. De unieke, warme sfeer van ons atelier, met zijn hoge plafonds en ruime opzet, draagt daar zeker aan bij. Hier krijgen zowel de beelden als de bezoekers de ruimte om te ademen, te reflecteren en die diepe connectie te voelen. Het is onze 'Unique Value Proposition' – de UWP van ons atelier – dat wij niet alleen lesgeven, maar een omgeving bieden voor diepgaande persoonlijke en creatieve groei. Alex's focus op de wiskundige precisie van vorm en mijn organische benadering van emotie vullen elkaar perfect aan, waardoor we samen een complete kijk op deze cyclus bieden. Dit proces is niet altijd netjes. Soms is het chaotisch, frustrerend, of zelfs pijnlijk. Maar het is altijd echt. Het is jouw verhaal, gevangen in steen, en dat is de meest waardevolle connectie die je kunt maken. |
Heb je na het lezen van deze blog het gevoel dat er een wereld voor je opengaat? Voel je die kriebels om niet zomaar een beeld te maken, maar een werk dat écht spreekt, dat jouw diepste emoties en inzichten vangt? Deze cyclus van Emotie → Concept → Vorm → Ruimte is de sleutel, en wij helpen je die te doorgronden.
Speciaal voor degenen die klaar zijn voor de volgende stap, organiseren Alex en ik 6 en 13 december weer de exclusieve tweedaagse Masterclass Schets naar Beeld. Al een aantal jaar een groot succes onder onze deelnemers. Tijdens deze intensieve Masterclass duiken we diep in elk aspect van deze cyclus. Je leert niet alleen de techniek, maar vooral de mindset om beelden te creëren die resoneren, die dicht bij jouw beleving liggen en daardoor een onmiddellijke connectie maken met de kijker. We begeleiden je persoonlijk in het vertalen van jouw innerlijke landschap naar tastbare, krachtige kunstwerken in steen.
Dit is jouw kans om jouw creatieve proces te transformeren, om die diepe connectie te maken en beelden te creëren die een blijvende impact hebben.
RSS-feed