Als beeldhouwer, en in het bijzonder als iemand die diep verbonden is met de oerkracht van steen, is mijn boekenkast gevuld met werken over anatomie, geologie, kunstgeschiedenis en filosofie. Toch is het een boek van een wereldberoemde muziekproducent, Rick Rubin, dat de laatste tijd een prominente plek inneemt: zijn meesterwerk The Creative Act: A Way of Being. De Nederlandse vertaling, Creatief zijn: De weg naar een manier van leven, vangt de essentie van dit boek perfect.
| Waarom dit boek, geschreven door een man die bekend is om het produceren van albums voor giganten als Adele, Johnny Cash en de Red Hot Chili Peppers, zo diep resoneert met de praktijk van steenbeeldhouwen? Omdat het, ondanks de ogenschijnlijke verschillen in medium, de universele principes van het creatieve proces blootlegt. Rubin praat niet over beitels, marmer of graniet, maar hij spreekt rechtstreeks tot de ziel van de kunstenaar – de noodzaak om te luisteren, te voelen, te durven, en om het onzichtbare zichtbaar te maken. En juist dat, het creëren vanuit een diepe innerlijke bron, is de kern van wat we in ons atelier in Leiden nastreven. Ik deel dit boek met jullie, omdat het de 'way of being' van een kunstenaar op zo'n pure en inspirerende manier beschrijft. Het is geen handleiding met stappenplannen, maar eerder een meditatie, een uitnodiging om dieper te graven naar de bron van creativiteit die in ieder van ons woont. En dat, lieve lezers, is precies wat we nodig hebben als we met de weerbarstige en tijdloze materie van steen werken. |  |
De bron aantappen: Creativiteit als een universele stroom
Rubin stelt dat creativiteit geen talent is dat sommigen wel en anderen niet bezitten, maar een fundamentele staat van zijn, een levenshouding. Het is een stroom die voor iedereen toegankelijk is, mits we leren luisteren en ons ervoor openstellen. Voor ons als steenbeeldhouwers, die vaak een fysiek en mentaal intensief proces doorlopen, is dit inzicht van onschatbare waarde.
Rubin schrijft: "The artist's work is to see beneath the surface."
Dit citaat raakt de kern van wat we doen. Een ruw blok steen is op het eerste gezicht slechts een verzameling mineralen. Maar de ambitieuze steenbeeldhouwer leert erdoorheen te kijken, de vorm die erin besloten ligt te zien, het verhaal dat het wil vertellen te voelen. Het gaat om het ontsluiten van de innerlijke essentie, zowel van de steen als van de eigen visie. Alex Sluimer en ik spreken vaak over deze dialoog met het materiaal; het is niet alleen wij die vormen, maar ook de steen die ons vertelt wat het wil worden. Deze diepe verbinding met de materie is een van de meest spirituele aspecten van ons vak.
Rubin benadrukt het belang van het waarnemen, het verzamelen van 'seeds' (zaadjes) van ideeën uit de wereld om ons heen. Deze 'zaadjes' kunnen overal vandaan komen: een bijzondere wolkenformatie, de slijtage van een oude muur, de vorm van een plant, een gesprek, een gedicht. Voor een beeldhouwer betekent dit dat inspiratie niet alleen in musea te vinden is, maar in elke vezel van het bestaan. Het is het vermogen om met open zintuigen en een open hart door de wereld te gaan, en te zien wat anderen niet zien.
Rubin stelt dat creativiteit geen talent is dat sommigen wel en anderen niet bezitten, maar een fundamentele staat van zijn, een levenshouding. Het is een stroom die voor iedereen toegankelijk is, mits we leren luisteren en ons ervoor openstellen. Voor ons als steenbeeldhouwers, die vaak een fysiek en mentaal intensief proces doorlopen, is dit inzicht van onschatbare waarde.
Rubin schrijft: "The artist's work is to see beneath the surface."
Dit citaat raakt de kern van wat we doen. Een ruw blok steen is op het eerste gezicht slechts een verzameling mineralen. Maar de ambitieuze steenbeeldhouwer leert erdoorheen te kijken, de vorm die erin besloten ligt te zien, het verhaal dat het wil vertellen te voelen. Het gaat om het ontsluiten van de innerlijke essentie, zowel van de steen als van de eigen visie. Alex Sluimer en ik spreken vaak over deze dialoog met het materiaal; het is niet alleen wij die vormen, maar ook de steen die ons vertelt wat het wil worden. Deze diepe verbinding met de materie is een van de meest spirituele aspecten van ons vak.
Rubin benadrukt het belang van het waarnemen, het verzamelen van 'seeds' (zaadjes) van ideeën uit de wereld om ons heen. Deze 'zaadjes' kunnen overal vandaan komen: een bijzondere wolkenformatie, de slijtage van een oude muur, de vorm van een plant, een gesprek, een gedicht. Voor een beeldhouwer betekent dit dat inspiratie niet alleen in musea te vinden is, maar in elke vezel van het bestaan. Het is het vermogen om met open zintuigen en een open hart door de wereld te gaan, en te zien wat anderen niet zien.
Disciplined intuition: De paradox van het beeldhouwproces
Een van de meest verhelderende concepten in Rubins boek is de paradox van "disciplined intuition". Dit is geen tegenstelling, maar een essentiële balans voor elke maker.
"The act of creation is not about forcing, but about allowing."
Dit is een mantra die ik vaak hoor resoneren in mijn eigen hoofd tijdens het werken met steen. De intuïtie leidt de weg; het is de vonk, de eerste vorm die je in het blok ziet, het gevoel dat een bepaalde lijn 'moet' zijn. Maar intuïtie heeft discipline nodig om tot uiting te komen. Voor de steenbeeldhouwer betekent dit:
Een van de meest verhelderende concepten in Rubins boek is de paradox van "disciplined intuition". Dit is geen tegenstelling, maar een essentiële balans voor elke maker.
"The act of creation is not about forcing, but about allowing."
Dit is een mantra die ik vaak hoor resoneren in mijn eigen hoofd tijdens het werken met steen. De intuïtie leidt de weg; het is de vonk, de eerste vorm die je in het blok ziet, het gevoel dat een bepaalde lijn 'moet' zijn. Maar intuïtie heeft discipline nodig om tot uiting te komen. Voor de steenbeeldhouwer betekent dit:
- Het leren van het ambacht. De discipline om de gereedschappen te beheersen, de eigenschappen van verschillende steensoorten te begrijpen, de technieken van hakken, schuren en polijsten tot in de puntjes te kennen. Alex Sluimer is hierin een absolute meester. Zijn geduld en precisie in het omgaan met de materie, zijn diepgaande kennis van gereedschapskunde en atelierpraktijk, maken hem de perfecte belichaming van deze gedisciplineerde benadering. Zonder deze discipline is de intuïtie machteloos, een idee zonder mogelijkheid tot manifestatie.
- De bereidheid tot herhaling. Discipline is ook het keer op keer herhalen van bewegingen, het perfectioneren van de slag, het geduldig werken aan een textuur.
- Het omgaan met weerstand. Steen is weerbarstig. Het vergt fysieke inspanning en mentale veerkracht. De discipline om door te zetten wanneer het moeilijk wordt, is net zo belangrijk als de intuïtie die het project lanceerde.
Oorlog met het ego: De weg naar artistieke eigenheid
Rubin wijdt een belangrijk deel aan het temmen van het ego. De drang om 'goed' te zijn, om 'gewaardeerd' te worden, kan de puurheid van het creatieve proces ondermijnen. Het gaat erom te creëren vanuit een innerlijke noodzaak, niet vanuit externe validatie.
"The truly great work is often born from a place of not knowing."
Dit is een diepgaande waarheid voor elke kunstenaar. De onzekerheid van het creatieve proces, het moment waarop je niet zeker weet waar je heen gaat, kan beangstigend zijn. Maar het is juist in die kwetsbaarheid dat nieuwe, baanbrekende ideeën kunnen ontstaan. Voor mij als beeldhouwer betekent dit het omarmen van het onverwachte in de steen, de grillen van het materiaal die soms leiden tot onverwachte, maar prachtige resultaten. Het is het loslaten van de perfecte vooraf bedachte vorm en het toestaan van de steen om mede-schepper te zijn.
Het ego kan ook leiden tot vasthouden aan een idee dat niet meer werkt, of het afwijzen van feedback uit angst voor kritiek. Rubin moedigt aan om je te openen voor de feedback van anderen, maar uiteindelijk te vertrouwen op je eigen innerlijke kompas – een proces dat ik in ons atelier nauwkeurig begeleid, samen met Alex. We leren je effectief feedback geven en ontvangen, en vooral methoden voor zelfreflectie op je creatieve proces en werk, vaak vastgelegd in je 'chaosschriftje'. Dit stelt je in staat om je eigen stem te filteren van ruis. Dit is essentieel voor het ontwikkelen van jouw unieke artistieke eigenheid.
Rubin wijdt een belangrijk deel aan het temmen van het ego. De drang om 'goed' te zijn, om 'gewaardeerd' te worden, kan de puurheid van het creatieve proces ondermijnen. Het gaat erom te creëren vanuit een innerlijke noodzaak, niet vanuit externe validatie.
"The truly great work is often born from a place of not knowing."
Dit is een diepgaande waarheid voor elke kunstenaar. De onzekerheid van het creatieve proces, het moment waarop je niet zeker weet waar je heen gaat, kan beangstigend zijn. Maar het is juist in die kwetsbaarheid dat nieuwe, baanbrekende ideeën kunnen ontstaan. Voor mij als beeldhouwer betekent dit het omarmen van het onverwachte in de steen, de grillen van het materiaal die soms leiden tot onverwachte, maar prachtige resultaten. Het is het loslaten van de perfecte vooraf bedachte vorm en het toestaan van de steen om mede-schepper te zijn.
Het ego kan ook leiden tot vasthouden aan een idee dat niet meer werkt, of het afwijzen van feedback uit angst voor kritiek. Rubin moedigt aan om je te openen voor de feedback van anderen, maar uiteindelijk te vertrouwen op je eigen innerlijke kompas – een proces dat ik in ons atelier nauwkeurig begeleid, samen met Alex. We leren je effectief feedback geven en ontvangen, en vooral methoden voor zelfreflectie op je creatieve proces en werk, vaak vastgelegd in je 'chaosschriftje'. Dit stelt je in staat om je eigen stem te filteren van ruis. Dit is essentieel voor het ontwikkelen van jouw unieke artistieke eigenheid.
De resonantie van het werk: Emotie, verhaal en tijdloosheid
Rubin spreekt veel over het idee dat kunst resoneert met de universele menselijke ervaring. Het gaat niet om het kopiëren van de werkelijkheid, maar om het distilleren van de essentie.
"The best art helps us understand who we are."
Dit is de kern van storytelling in kunst en het creëren van emotie in sculptuur. Jouw werk, hoe persoonlijk ook in zijn ontstaan, heeft de potentie om een diepe snaar te raken bij de toeschouwer, omdat het communiceert over universele thema's: liefde, verlies, strijd, hoop, de zoektocht naar betekenis.
Denk aan de emotionele lading van een Rodin, de serene rust van een Brâncuși, of de oerkracht van een Afrikaans beeld. Deze werken spreken tot ons over culturen en eeuwen heen, niet omdat ze perfect de werkelijkheid nabootsen, maar omdat ze een diepe waarheid over de menselijke conditie uitdrukken. Ze bezitten een tijdloze kwaliteit. Als steenbeeldhouwer werken we met een medium dat inherent tijdloos is; steen overleeft eeuwen. De uitdaging en de eer is om iets te creëren dat die tijdloosheid waardig is. Dit vereist dat je de symboliek en betekenislagen in je werk verdiept, en dat je werk een krachtig narratief in je werk draagt, zelfs in stilte.
Het gaat erom je artistieke visie zo helder en puur mogelijk te maken, zodat de boodschap, de emotie, direct vanuit de steen tot de kijker spreekt. Dit is waar de principes van compositie in beeldhouwkunst en de toepassing van beeldtaal (lijn, vorm, kleur, textuur) cruciaal zijn. Elke inkeping, elke curve, elke ruwe of gepolijste textuur, draagt bij aan het verhaal en de emotie.
Rubin spreekt veel over het idee dat kunst resoneert met de universele menselijke ervaring. Het gaat niet om het kopiëren van de werkelijkheid, maar om het distilleren van de essentie.
"The best art helps us understand who we are."
Dit is de kern van storytelling in kunst en het creëren van emotie in sculptuur. Jouw werk, hoe persoonlijk ook in zijn ontstaan, heeft de potentie om een diepe snaar te raken bij de toeschouwer, omdat het communiceert over universele thema's: liefde, verlies, strijd, hoop, de zoektocht naar betekenis.
Denk aan de emotionele lading van een Rodin, de serene rust van een Brâncuși, of de oerkracht van een Afrikaans beeld. Deze werken spreken tot ons over culturen en eeuwen heen, niet omdat ze perfect de werkelijkheid nabootsen, maar omdat ze een diepe waarheid over de menselijke conditie uitdrukken. Ze bezitten een tijdloze kwaliteit. Als steenbeeldhouwer werken we met een medium dat inherent tijdloos is; steen overleeft eeuwen. De uitdaging en de eer is om iets te creëren dat die tijdloosheid waardig is. Dit vereist dat je de symboliek en betekenislagen in je werk verdiept, en dat je werk een krachtig narratief in je werk draagt, zelfs in stilte.
Het gaat erom je artistieke visie zo helder en puur mogelijk te maken, zodat de boodschap, de emotie, direct vanuit de steen tot de kijker spreekt. Dit is waar de principes van compositie in beeldhouwkunst en de toepassing van beeldtaal (lijn, vorm, kleur, textuur) cruciaal zijn. Elke inkeping, elke curve, elke ruwe of gepolijste textuur, draagt bij aan het verhaal en de emotie.
Het atelier als heiligdom: Waarom Rubins boek hoort bij onze filosofie
Rick Rubins 'The Creative Act: A Way of Being' is meer dan een inspiratiebron; het is een bevestiging van de filosofie die wij, Alex Sluimer en ik, hanteren in ons beeldhouwatelier in Leiden. Onze ruimte is meer dan een plek waar steen wordt bewerkt; het is een heiligdom voor het creatieve proces, een plek waar de ziel van de kunstenaar wordt gevoed.
Rick Rubins 'The Creative Act: A Way of Being' is meer dan een inspiratiebron; het is een bevestiging van de filosofie die wij, Alex Sluimer en ik, hanteren in ons beeldhouwatelier in Leiden. Onze ruimte is meer dan een plek waar steen wordt bewerkt; het is een heiligdom voor het creatieve proces, een plek waar de ziel van de kunstenaar wordt gevoed.
- Focus op de diepere bron. Net als Rubin geloven wij dat kunstenaarschap voortkomt uit een diepe, innerlijke bron. Wij helpen hobbymatige beeldhouwers die eerste vonk te vinden en te koesteren, en professionele kunstenaars om hun bronnen steeds opnieuw aan te boren en te verdiepen, leidend tot nog meer artistieke eigenheid.
- De synergie van intuïtie en discipline. In ons atelier leer je de technische discipline die nodig is om je intuïtie volledig te laten floreren. Alex Sluimer’s expertise in gereedschapskunde en de technische aspecten van steenbewerking zorgt ervoor dat je de materie meester wordt, zodat je vrij bent om je visie te realiseren. Ikzelf focus op het begeleiden van de artistieke visie, de expressie en de emotionele diepgang.
- Het omarmen van het proces. We moedigen aan om het hele creatieve proces te omarmen – de worstelingen, de doorbraken, de momenten van 'niet weten'. Het chaosschriftje is een instrument dat we vaak adviseren, omdat het je helpt bij zelfreflectie op je creatieve proces en werk, en het vastleggen van die vluchtige, kostbare inzichten.
- Een cultuur van feedback en groei. Wij creëren een veilige omgeving voor effectief feedback geven en ontvangen. Dit is geen oordeel, maar een kans om door de ogen van een ander te kijken en je werk te verfijnen. Deze interactie is essentieel voor je persoonlijke groei en artistieke ontwikkeling.
Rick Rubins boek herinnert ons eraan dat het creëren van kunst een manier van leven is, een constante staat van openheid, nieuwsgierigheid en moed. Het is een uitnodiging om de ruis van de wereld te negeren en te luisteren naar de stille, maar krachtige stem van de inspiratie.
En dat, mijn beste ambitieuze steenbeeldhouwer, is precies wat we jou bieden in ons atelier. Een plek om te leren, te groeien, te experimenteren, en uiteindelijk jouw unieke verhaal in steen te vertellen. Want de steen wacht. Jouw verhaal wacht. En het moment is nu.
En dat, mijn beste ambitieuze steenbeeldhouwer, is precies wat we jou bieden in ons atelier. Een plek om te leren, te groeien, te experimenteren, en uiteindelijk jouw unieke verhaal in steen te vertellen. Want de steen wacht. Jouw verhaal wacht. En het moment is nu.
RSS-feed
