Grote magie, nuchter bekeken: Vind creatieve moed voor jouw werk in steen met Elizabeth Gilbert

Lieve makers, kunstenaars in hart en nieren, en iedereen die verlangt naar een leven met meer creatieve vonk,

Welkom terug bij de blogreeks vol inspiratie voor steenbeeldhouwers! Ik ben Simone van Olst. Vandaag wil ik een boek met je bespreken dat de afgelopen jaren wereldwijd een snaar heeft geraakt bij mensen die hun creativiteit serieuzer willen nemen, maar daarbij soms worden tegengehouden door angst of twijfel. Ik heb het over "Big Magic: Creative living beyond fear" van de Amerikaanse schrijfster Elizabeth Gilbert, die je misschien kent van haar bestseller "Eten, bidden, beminnen".

Nu hoor ik sommigen van jullie misschien al denken: "Elizabeth Gilbert? Is dat niet een beetje… zweverig?" En ja, Gilbert heeft een heel eigen, soms wat speelse en metaforische stijl. Ze spreekt over ideeën alsof het levende wezens zijn die je komen bezoeken, en over creativiteit als een soort magische kracht. Als je, net als ik, een nuchter persoon bent die met beide voeten stevig op de grond (of tussen de stenen!) staat, kan dat in eerste instantie misschien wat weerstand oproepen. Maar ik wil je uitnodigen om daar voorbij te kijken. Want onder die soms wat grillige verpakking zit een kern van diepe, praktische wijsheid waar iedere kunstenaar – en zeker ook wij als steenbeeldhouwers – ontzettend veel aan kan hebben. "Big Magic" is, als je het nuchter bekijkt, een krachtig pleidooi voor moed, nieuwsgierigheid en het lef om een creatief leven te leiden, ondanks de angsten die daarbij komen kijken.

Wie is Elizabeth Gilbert en wat is "Big Magic" precies?
Elizabeth Gilbert is een succesvol romanschrijfster, essayiste en journaliste. Na het immense succes van "Eten, bidden, beminnen" kreeg ze veel vragen van lezers over hoe zij omgaat met haar eigen creatieve proces, met de druk, de angsten en de inspiratie. "Big Magic" is haar antwoord op die vragen. Het is geen stappenplan of een "how-to" gids in de traditionele zin, maar eerder een verzameling reflecties, anekdotes en aanmoedigingen, verdeeld over thema’s als Moed, Betovering, Toestemming, Volharding, Vertrouwen en Goddelijkheid (ook dat laatste met een korreltje zout te nemen als dat niet bij je past).

De centrale boodschap van het boek is dat een creatief leven niet is voorbehouden aan een select groepje geniale "Kunstenaars" met een hoofdletter K. Het is voor iedereen die verlangt om iets te maken, iets te uiten, iets nieuws in de wereld te brengen – of dat nu een schilderij is, een gedicht, een tuin, een maaltijd, of een sculptuur in steen. En de grootste vijand daarbij is niet een gebrek aan talent, maar angst.

De kernideeën van "Big Magic" – Een nuchtere blik voor de praktische maker
Laten we een paar van Gilbert’s kernideeën eens strippen van hun meest etherische taal en kijken wat de praktische, bruikbare essentie is:

Ideeën die "op bezoek komen": Wees open en handel!

• Gilbert's metafoor: ze beschrijft ideeën als een soort ongrijpbare, energieke wezens die rondzweven op zoek naar een menselijke partner om ze te realiseren. Als je een idee niet snel genoeg aandacht geeft, kan het zijn koffers pakken en naar iemand anders gaan.
• De nuchtere vertaling: we kennen allemaal dat gevoel: plotseling is daar een inval, een "aha!"-moment, een begin van een idee dat opwindend en urgent voelt. Gilbert’s metafoor is een speelse manier om te zeggen: wees ontvankelijk voor die momenten van inspiratie, en handel ernaar! Stel het niet eindeloos uit. Een idee is als een vonk; je moet er hout bij leggen (aandacht, tijd, eerste stappen) om er een vuur van te maken. Anders dooft het uit. Voor ons als beeldhouwers kan dit betekenen: maak direct een schets, pak een stukje klei voor een vormstudie, of zoek alvast een geschikte steen als een idee je echt grijpt.

Dansen met de angst: Je bent niet alleen (en angst is saai!)

• Gilbert's metafoor: angst is als een onvermijdelijke reisgenoot op elke creatieve onderneming. Je kunt hem niet thuislaten, maar je mag hem nóóit het stuur in handen geven. Angst mag mee in de auto, maar wel op de achterbank, en hij mag niks zeggen over de route of de muziek.
• De nuchtere vertaling: elke keer als je iets nieuws probeert, iets maakt dat kwetsbaar is, of jezelf laat zien, zal er angst zijn. Angst om te falen, angst voor kritiek, angst dat het niet goed genoeg is. Dat is volkomen normaal en menselijk. Gilbert’s punt is: erken de angst, maar laat je er niet door verlammen. De angst om een verkeerde slag te zetten in een kostbaar stuk steen is reëel. Maar als die angst je ervan weerhoudt om überhaupt te beginnen, of om risico’s te nemen die nodig zijn voor een interessant beeld, dan wint de angst. En zoals Gilbert zegt: "Angst is saai." Het leidt altijd tot dezelfde, veilige, voorspelbare (en vaak onbevredigende) keuzes. Creativiteit daarentegen is spannend en onvoorspelbaar.

Toestemming geven aan jezelf: Je hebt geen diploma nodig om te creëren

• Gilbert's boodschap: je hoeft niet te wachten op toestemming van een autoriteit, een diploma, of een officiële erkenning om jezelf een creatief mens te noemen en om te gaan maken wat je wilt maken. Geef jezelf die toestemming.
• De nuchtere vertaling: veel mensen, zeker beginners, voelen zich onzeker. "Wie ben ik om dit te doen?" "Ik heb er toch geen verstand van?" Gilbert moedigt je aan om die gedachten los te laten. Jouw verlangen om te creëren is genoeg. Je hebt het recht om te experimenteren, om te leren, om ‘fouten’ te maken, om te genieten van het proces, ongeacht het resultaat. In mijn atelier zie ik dit dagelijks: mensen die met een klein hartje beginnen, maar die, door zichzelf simpelweg toestemming te geven om te proberen, de prachtigste dingen maken en een enorme voldoening vinden.

De kracht van nieuwsgierigheid en spel: Volg je interesse, niet je passie (als die te groot voelt)

• Gilbert's advies: soms is "volg je passie" een te grote, verlammende opdracht. Gilbert stelt voor om in plaats daarvan je nieuwsgierigheid te volgen. Waar ben je geïnteresseerd in? Wat trekt je aandacht, hoe klein of onbeduidend het ook lijkt?
• De nuchtere vertaling: nieuwsgierigheid is een veel laagdrempeliger startpunt dan de Grote Passie. Sta jezelf toe om te spelen, te exploreren, dingen uit te proberen zonder direct een groots einddoel voor ogen te hebben. Misschien ben je als steenbeeldhouwer gefascineerd door de textuur van verweerd hout. Ga dat onderzoeken, maak er schetsen van, probeer die textuur te vertalen naar steen. Wie weet waar die nieuwsgierigheid je brengt! Het haalt de druk eraf en maakt het creatieve proces lichter en leuker.

Volharden en vertrouwen: Kom opdagen voor je kunst

• Gilbert's mantra: "Show up, show up, show up, and the muse (or inspiration) will eventually show up, too." Het gaat om consistentie, om toewijding aan je creatieve praktijk, ook op dagen dat je geen zin hebt of geen inspiratie voelt.
• De nuchtere vertaling: creativiteit is niet alleen wachten op een goddelijke vonk. Het is ook gewoon werk. Discipline, in de zin van een regelmatige, toegewijde oefening, is essentieel. Zeker bij steenbeeldhouwen, wat vaak een langzaam en arbeidsintensief proces is. Door simpelweg naar je atelier te gaan, je gereedschap op te pakken, en al is het maar een uurtje te werken, houd je het vuurtje brandend. En vaak komt de inspiratie juist tijdens het werken. Vertrouw op het proces, vertrouw op je handen, vertrouw dat er iets zal ontstaan.

De "magie" zonder de "zweverigheid": Hoe Gilbert's boodschap je kan aarden
Gilbert's taalgebruik kan, zoals gezegd, soms wat sprookjesachtig zijn. Ze spreekt over ideeën als elfjes en creativiteit als een soort speelse geest. Als dat niet jouw ding is, geen probleem! De kern van haar boodschap is verrassend nuchter en psychologisch gezond.

• Metaforen voor het proces. Je hoeft niet letterlijk te geloven dat ideeën wezentjes zijn om de waarde in te zien van het advies om alert te zijn op invallen en er snel iets mee te doen. Het is een metafoor voor hoe inspiratie voelt en hoe je die kunt cultiveren.
• Psychologische waarheden. Haar inzichten over angst, zelfkritiek, perfectionisme, en het belang van spel en nieuwsgierigheid zijn gebaseerd op diep menselijke psychologische processen die elke creatieveling herkent.
• Focus op actie. Uiteindelijk gaat "Big Magic" over doen. Het is een oproep tot actie: wees moedig, wees nieuwsgierig, geef jezelf toestemming, en kom opdagen voor je werk. Dat is heel concreet en praktisch advies.​

Neem dus van Gilbert’s boodschap wat je kunt gebruiken, en vertaal het naar je eigen belevingswereld. De praktische tools en de aanmoediging zijn universeel waardevol.

"Big Magic" en jouw avontuur als (steen)beeldhouwer
Hoe kunnen deze inzichten uit "Big Magic" jou specifiek helpen in je werk als steenbeeldhouwer?

1. Moed om te beginnen (aan die ruwe steen). Het kan best intimiderend zijn om voor een groot, onbewerkt blok steen te staan. De angst om het te verpesten, om de "verkeerde" keuzes te maken. Gilbert’s aanmoediging om angst te erkennen maar niet te laten regeren, kan je helpen om die eerste, cruciale slagen met meer vertrouwen te zetten.
2. Omgaan met "fouten" in steen. Steen is onverbiddelijk. Eenmaal weggehakt, is het weg. Gilbert’s pleidooi voor het loslaten van perfectionisme en het omarmen van het proces (met al zijn onvolkomenheden) is hier goud waard. Soms leidt een onverwachte breuk of een ‘foutieve’ slag juist tot een nieuwe, interessante wending in je beeld. "Big Magic" helpt je om die flexibiliteit en veerkracht te ontwikkelen.
3. Je eigen unieke vormen vinden in steen. Door je nieuwsgierigheid te volgen en jezelf toestemming te geven om te experimenteren, kun je tot originelere en persoonlijkere vormen komen dan wanneer je alleen maar probeert te voldoen aan externe verwachtingen of je eigen strenge ideaalbeelden. Vertrouw op de ideeën die uit jouw unieke ‘databank’ opborrelen, hoe vreemd of simpel ze misschien ook lijken.
4. Het plezier in het ambacht behouden. Steenbeeldhouwen kan zwaar en langdurig zijn. Gilbert’s nadruk op het vinden van vreugde en speelsheid in het creatieve proces kan je helpen om gemotiveerd te blijven, zelfs als een project technisch uitdagend is of lang duurt. Het gaat erom dat je geniet van de reis, niet alleen van de bestemming.
5. De lange adem voor steen. "Volharden en vertrouwen" zijn essentieel voor steenbeeldhouwers. Een beeld is zelden in één dag af. Gilbert’s boodschap over "opdagen" en consistent werken, zelfs als de inspiratie even ver te zoeken is, sluit perfect aan bij de realiteit van ons ambacht.

Hoe ik "Big Magic" (of de geest ervan) gebruik in mijn atelier
Hoewel ik "The Artist's Way" of "Big Magic" niet als vaste lesstof gebruik, zijn de onderliggende principes wel degelijk verweven in mijn manier van lesgeven en de sfeer die ik probeer te creëren in mijn Beeldhouwatelier Simone van Olst.

• Aanmoedigen van moed en experiment. Ik stimuleer mijn studenten altijd om hun angsten onder ogen te zien en om nieuwe dingen te proberen, ook als dat betekent dat ze buiten hun comfortzone moeten treden. Een veilige, niet-oordelende omgeving is daarbij cruciaal.
• Nieuwsgierigheid als drijfveer. Ik vraag vaak: "Wat vind je écht interessant? Waar word je blij van?" en moedig hen aan om die persoonlijke fascinaties als startpunt te nemen voor hun werk. Dat leidt tot veel authentiekere en meer betrokken kunst.
• Het proces vieren. Natuurlijk is een mooi eindresultaat fijn, maar ik benadruk altijd het belang en de waarde van het maakproces zelf – de ontdekkingen, de uitdagingen, de leermomenten.
• De innerlijke criticus relativeren. We praten openlijk over zelfkritiek en perfectionisme, en zoeken samen naar manieren om die interne stemmen wat zachter te zetten, zodat er meer ruimte komt voor creatieve vrijheid.
• Vertrouwen in het eigen kunnen. Mijn grootste doel is misschien wel om studenten te helpen vertrouwen te krijgen in hun eigen creatieve vermogens, in hun eigen unieke "big magic", en in hun vermogen om dat uit te drukken in steen.

- Elizabeth Gilbert

Vind jouw eigen "grote magie" in het werken met steen
"Big Magic" van Elizabeth Gilbert is, als je het mij vraagt, een hartverwarmend en enorm aanmoedigend boek voor iedereen die creatiever wil leven. Het biedt een verfrissend perspectief op inspiratie, angst, en het belang van gewoon beginnen en doorzetten. Laat je niet afschrikken door de soms wat etherische verpakking, maar pik er de nuchtere, praktische wijsheden uit die voor jou resoneren.

De principes van moed, toestemming, volharding, vertrouwen en het volgen van je nieuwsgierigheid zijn universeel. En ze zijn bijzonder relevant voor ons als steenbeeldhouwers, die werken met een materiaal dat zowel ontzag als een zekere dosis lef vraagt.

Ik hoop dat deze bespreking je nieuwsgierig heeft gemaakt en je misschien zelfs heeft geïnspireerd om het boek zelf eens ter hand te nemen. En nog belangrijker: ik hoop dat het je aanmoedigt om jouw eigen creatieve bronnen aan te boren, je angsten een plekje op de achterbank te geven, en met hernieuwd plezier en vertrouwen aan de slag te gaan met die prachtige, weerbarstige materie die steen heet.
​
Als je zin hebt om die creatieve vonk verder aan te wakkeren in een ondersteunende en inspirerende omgeving, weet dan dat je altijd welkom bent in mijn atelier in Leiden. Daar kunnen we samen jouw "grote magie" ontdekken en vormgeven.

Met een moedige en creatieve groet,

Simone van Olst
Beeldhouwatelier Simone van Olst, Leiden