Ordenen met oog op actie: de mythe van het eindresultaat

Hallo leergierige (beginnend) kunstgenie,

Welkom terug in de wereld van het 'chaos schriftje', mijn naam is Simone van Olst. In mijn vorige blog sprak ik over de jacht op inspiratie, over hoe het vangen van elke vluchtige gedachte je brein transformeert tot een magneet voor ideeën. Je schriftje vult zich, en je voelt de opwinding van al die verzamelde vonken. Je hebt een schat in handen. En tegelijkertijd, als ik om me heen kijk in de wereld van kunst en creatie, zie ik een diepgewortelde, gevaarlijke mythe: de mythe van het eindresultaat.

De maatschappij leert ons om alleen op de finish te focussen. We krijgen te horen dat we onze verantwoordelijkheid is om resultaten te leveren. De focus ligt op het voltooide beeld, het perfecte schilderij, de afgeronde presentatie, de afgevinkte taak. En hoewel het leveren van resultaten natuurlijk belangrijk is, gaat er iets cruciaal mis als we ons uitsluitend op dat eindpunt richten: al het tussenliggende werk – de notities, de concepten, de ontwerpen, de feedback – wordt onderbelicht en ondergewaardeerd.
​
We zien de stofwolken die van de steen komen als afval. We zien de afgekeurde schetsen als mislukkingen. We zien de mentale inspanning van het ordenen van gedachten als een tijdrovende taak die geen directe opbrengst heeft. De kostbare aandacht die we steken in de productie van dat tussenliggende werk, die gedachten die we vangen, worden na afronding van een project weggespoeld als een zandkasteel door de golven van de zee. Het verdwijnt in de anonimiteit van ons overbelaste brein.

De wetenschap van de planning: een gevaarlijke blinde vlek
Dit is geen creatief verzinsel. De psychologie heeft een naam voor deze blinde vlek: de 'planning fallacy'. Dit is een cognitieve bias waarbij we de tijd en moeite van een taak consequent onderschatten, en waarbij we de details van het proces over het hoofd zien. Psychologen Daniel Kahneman en Amos Tversky, pioniers in het onderzoek naar menselijke besluitvorming, hebben dit fenomeen uitgebreid bestudeerd. Ze toonden aan dat we van nature gericht zijn op de eindfase. We zien de start en de finish, maar we onderschatten de complexiteit van de route daartussen. We vergeten de omwegen, de onverwachte hobbels, de momenten van twijfel en de cruciale inzichten die pas gaandeweg ontstaan.

Als beeldhouwer is dit een dagelijks risico. Je pakt een blok steen en denkt: "Dit beeldje is in twee weken klaar." Je visualiseert het perfect gepolijste eindresultaat. Maar je vergeet de uren van ruw hakken, de frustratie wanneer de steen onverwacht splijt, de meditatieve momenten van schuren, de feedbacksessies, en de tientallen notities en schetsen die je gedurende het proces maakt. Juist die momenten, die vaak als 'tussendoorwerk' worden gezien, bevatten de meest waardevolle kennis die je opdoet. De oplossing voor een technisch probleem, een conceptueel inzicht, of een nieuwe invalshoek. Als we die kennis niet vastleggen, spoelen we een deel van onszelf weg.

Het gevaar van de zandkasteel methode: kennis die wegspoelt
Ik heb dit te vaak zien gebeuren, zowel bij cursisten als bij mezelf. We zetten ons met hart en ziel in voor een project. We voltooien het, we vieren het succes. En dan? Dan beginnen we aan iets nieuws en gebruiken we weer ons werkgeheugen als tijdelijke opslag, in de hoop dat die kostbare, pas verworven kennis blijft hangen. Maar die kennis, die hard bevochten inzichten, worden na afronding van een project weggespoeld als een zandkasteel door de golven van de zee. Het is een cyclus van hard werken en kennisverlies. We hebben maar weinig tijd om iets buitengewoons te maken in onze carrière of in onze hobby met ambities. Daarom is het van cruciaal belang dat wij onze kennis kunnen recyclen naar een systeem waarin ze opnieuw gebruikt kunnen worden.

De oplossing: recyclen van kennis als bouwsteen voor je carrière
Dit is waar het 'chaos schriftje' zijn diepste waarde toont. Het is geen archief; het is een recyclingsysteem.

Een idee uit een vorig project, een feedback van een cursist, een inzicht van Alex over een beitelhoek, een observatie uit een museumbezoek – al deze fragmenten zijn waardevolle grondstoffen die je kunt recyclen. Je 'schuift' ze als het ware door naar een nieuw project, waar ze een onverwachte doorbraak kunnen betekenen. Misschien is de techniek die je voor het afwerken van een vogel beeldje gebruikte, wel precies wat je nodig hebt voor een abstractere, organische vorm. Het is een filosofie van overvloed, niet van schaarste. Elk idee is een zaadje dat kan uitgroeien tot iets groots, en het hoeft niet te sterven na het eerste project.

Door je kennis te recyclen, bouw je niet aan een verzameling afgeronde projecten, maar aan een levende, groeiende kennisbank. Dit tilt een hobby met ambities naar het niveau van een carrière. Je bouwt een nalatenschap van kennis op, die je kunt blijven raadplegen, verdiepen en delen.

De praktische architectuur van mijn schriftje: een navigeerbare chaos
Maar hoe werkt dat dan, dat recyclen, in die chaos? De sleutel is niet om je schriftje perfect te ordenen. De sleutel is om het navigeerbaar te maken. Je hoeft geen bibliothecaris te worden, je hoeft alleen maar een paar 'signposts' te creëren.

Ikzelf werk met een systeem van ruwe labels en data. Wanneer ik een notitie maak over een project, schrijf ik de datum erbij en een paar trefwoorden: #ProjectVogel, #TechniekRaspen, #Inspiratie. Wanneer het project af is, noteer ik de datum van afronding. Later, wanneer ik een nieuw project begin met een focus op textuur, blader ik terug door mijn schriftjes op zoek naar de notitie met de hashtag #TechniekRaspen.

Ik herinner me een project van jaren geleden, een grote, organische vorm in seleniet die ik "Ontstaan" noemde. Het was een complex en frustrerend proces, vooral het polijsten. Seleniet, een steen met een prachtige, unieke transparantie, heeft een naaldachtige structuur waardoor je bijna geen water kunt gebruiken bij het schuren. Dit maakt het een extreme uitdaging om de helderheid van de steen te laten schitteren. De krachten die je erop uitoefent zijn zo intens dat het voelt alsof je de steen elk moment kunt doen breken. Ik noem seleniet dan ook de engelensteen; het vraagt om een engelengeduld en tegelijkertijd om een immense kracht. Ik maakte talloze notities over de schuurkorrels, de waterbehandeling en de techniek. Twee jaar later, toen een cursist een prachtige sculptuur in seleniet wilde polijsten dat net zo breukgevoelig was als mijn beeld, wist ik precies waar ik moest kijken. Ik bladerde terug naar mijn aantekeningen over 'Ontstaan' en kon haar direct de stappen en de valkuilen laten zien. Die kostbare kennis die ik hard had bevochten, was niet weggespoeld; het was geëvolueerd van een persoonlijke les naar een didactische tool. En het versterkte mijn docentschap en mijn expertise. Ik recycleerde mijn eigen kennis naar een direct bruikbaar advies.

In het laatste stadium van het creatieve proces, expressie, draait het erom dat je weigert te wachten tot je alles perfect op orde hebt voordat je deelt wat je weet. Het gaat erom dat je je ideeën eerder en vaker uitdraagt, en in kleinere hoeveelheden, om uit te proberen wat werkt en feedback van anderen te verzamelen. Door liefdevolle feedback kan je groeien, en zie je wat anderen voelen bij je werk. Er zijn drie fases van expressie: onthouden, verbinden en creëren. Het "chaos schriftje" helpt in fase 1 en 2, zodat je in fase 3 kunt schitteren!

Wat je ook creëert, of het nu een presentatie is of je nieuwe beelden serie, je chaos schriftje is een onmisbare opslagplek voor alle kennis en informatie die je bij de hand wilt hebben wanneer je gaat zitten om je ergens op te richten. Het is een creatieve omgeving die je op ieder moment en op iedere plek kunt betreden, wanneer het tijd is om iets te laten gebeuren.

Die eerste stap, dit fundament van het vangen, is de meest cruciale van allemaal. Het is de stap waarin je je bevrijdt van de last van het onthouden en je je geest ruimte geeft om te ademen, te denken, en verbindingen te leggen.

De reis van een creatief idee begint met die ene vonk. En de beste plek om die vonk te vangen, is met je eigen handen, in de rust en de ruimte van ons atelier. In onze proefles begeleiden we je niet alleen met de eerste slag in de steen, maar geven we je ook de tools en mindset om je creativiteit te ontketenen.

De angst voor de overvloed is reëel, en de oplossing is niet om te stoppen met verzamelen. De oplossing is om je mindset te veranderen. Om te zien dat je stapel notities niet een berg werk is, maar een oneindige bron van kansen. Het is een bewuste keuze om de chaos te omarmen en deze te zien als de vruchtbare bodem voor je creatie. Wij helpen je graag om deze mindset te ontwikkelen, omdat we geloven dat het je zal helpen om de planning fallacy te overwinnen, je creatieve proces te versterken en je kennis te recyclen naar een buitengewone carrière of hobby met ambities.

Klaar om jouw kennis te recyclen en waardevoller te maken?
Onze cursussen leren je niet alleen de techniek, maar ook de mindset om van je creatieve proces een duurzame, groeiende bron van kennis te maken. Naast alle lessen krijg je ook toegang tot een complete masterclass: De kracht van het chaos schriftje methode van Simone van Olst, waarin zij je meeneemt in haar inspirerende chaos schriftje-methode - dé manier om creatieve ideeën te ordenen, vast te leggen en om te vormen tot blijvende kennis.

Het is nu aan jou: kies jouw strippenkaart of duik in de masterclass en begin vandaag nog met het bouwen van jouw persoonlijke kennisbank.


Laat jouw creatieve chaos je superkracht worden!

Veel geluk en wie weet tot snel,

Simone van Olst
Beeldhouwatelier Simone van Olst